Roman in briefvorm en brief in romanvorm

In Op de hoogte, de debuutroman van de Vlaming Christophe Van Gerrewey, kijkt de verteller terug op een beëindigde relatie. Wanneer was er nog sprake van liefde en wanneer niet meer? Waar ligt het omslagpunt? De verteller richt zich als in een brief direct tot zijn geliefde, die onbereikbaar is geworden omdat haar liefde over is. Maar wat hij schrijft, is geen brief. ‘Dit is het soort tekst waarin andere regels gelden,’ zegt de hoofdpersoon in de openingsalinea. Regelmatig komt hij terug op de vorm van zijn relaas. Geleidelijk onthult hij dat wat hij schrijft een roman in briefvorm is én een brief in romanvorm: hij is ‘op zo veel mogelijk lezers uit als een roman.’

Van Gerrewey speelt een spel met de lezer door te schrijven over het schrijven van een roman: de roman die de lezer in zijn handen houdt. Dat is een interessant gedachte-experiment, maar het eigenlijke verhaal raakt erdoor in de verdrukking. Dit zou een roman kunnen zijn over de leegte en eenzaamheid van iemand die zijn geliefde alleen nog in eigen gedachten kan bereiken, een boeiend en tragisch thema. Helaas komt dat te weinig naar voren doordat Van Gerrewey, reeds bekend als essayist en kunstcriticus, teveel vertelt en te weinig laat zien en zich meer met vorm bezighoudt dan met karakters.

Naamloze geliefden
Want wat komen we eigenlijk te weten over de naamloze geliefden in dit verhaal? Hun relatie ontstond terwijl ze op luchtbedden dobberden in de Middellandse Zee. Maar wat hen aantrok tot elkaar blijft onzichtbaar. In flashbacks wordt beschreven hoe het koppel verblijft in huizen van vrienden die op vakantie zijn. Den Haag, Gent en Brussel worden aangedaan. De verteller beschrijft de omgeving, maar nergens denkt hij vertederd terug aan zijn vriendin: zij lacht niet en aanrakingen zijn er evenmin. Dat er liefde heeft bestaan, moet de lezer maar aannemen, want met het oog op publicatie rept de verteller ‘met geen woord’ over de ‘activiteiten’ die er toe leidden dat een glazen salontafel in tweeën brak. Dat is jammer. Juist het onthullen van intieme details zou het spel dat Van Gerrewey met de lezer speelt spannender kunnen maken.

Lange zinnen en een voorkeur voor formele woorden als ‘recreatiedomein’, ‘domestiek project’ en ‘positieve appreciaties’ houden de personages verborgen. Wanneer de verteller zijn geliefde aan het woord laat, spreekt zij op een onnatuurlijke manier: ‘Het is niet minder dan een genoegdoening om hier vanuit de slaapkamer op de eerste verdieping in de verte uit te kijken op de duinen van Scheveningen.’ Vervolgens zet zij uiteen waarom Den Haag volgens haar een gelukkige ‘uitzondering vormt op het Nederlands grondgebied’. Dat is geen monoloog of dialoog, maar een minicolumn.
Hoewel hij oog heeft voor kleine strubbelingen die in een relatie voor grote problemen kunnen zorgen, brengt hij de personages onvoldoende tot leven. Zolang de geliefden geen echte mensen zijn, omdat hun onhebbelijkheden verborgen blijven onder lange uiteenzettingen over koffiepads of Ikea (waarin de schrijver zelf te sterk op de voorgrond treedt), wordt de tragiek dat ze het samen niet gered hebben nergens invoelbaar. Van Gerrewey gaat te onwennig om met zijn personages om een verhaal over de liefde te kunnen schrijven dat die liefde ook echt laat zien.

Christophe van Gerrewey, Op de hoogte
hardcover, 192 blz, € 19,95
De Bezige Bij Antwerpen, ISBN 978 90 854 2350 8


Noor van der Heijden studeerde geschiedenis en proza in Amsterdam. Zij werkt als webredacteur en tekstschrijver voor diverse culturele instellingen. Sinds 2012 schrijft zij recensies en interviews voor Passionate Platform. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s