Gevolgen van zwijgen

We groeien er allemaal mee op: spreken is zilver, zwijgen is goud. Maar zwijgen kan ook akelige of zelfs vrij verwoestende gevolgen hebben. Dat lazen we bijvoorbeeld in Het kabinet van de familie Staal van Yolanda Entius uit 2011, een mooie roman over een gezin waarin vooral gezwegen wordt, ook over moeilijke zaken, met alle gevolgen vandien. Een bruidsjurk uit Warschau van Entius’ generatiegenote Lot Vekemans, die eveneens bij uitgeverij Cossee publiceert, gaat ook over de gevolgen van zwijgen op de verkeerde momenten. Het is Vekemans’ debuut als romancier, maar dat ze kan schrijven bleek al eerder uit haar werk als toneelschrijfster, dat al in meer dan vijftien landen op de planken werd gebracht en diverse malen in de prijzen viel.

Een bruidsjurk in Warschau is een drie-akter, met in elk deel een andere ik-verteller: Marlena, Andries en Szymon. De hoofdrol is weggelegd voor Marlena, een mooie vrouw op het Poolse platteland. Via Szymon, een vriend van de familie, leert ze de jonge Amerikaan Natan kennen en de twee worden halsoverkop verliefd. Ze hebben het over trouwen, over een toekomst samen. Dus wanneer Natan zomaar ineens teruggaat naar de Verenigde Staten, is Marlena’s hart gebroken. Tot overmaat van ramp blijkt ze ook nog zwanger te zijn.

Marlena’s moeder wil dat ze het kind laat weghalen of anders trouwt met haar ‘bijzondere’ neef Janek, maar dat is geen optie voor Marlena. Via via komt ze terecht bij een huwelijksbureau dat bemiddelt in huwelijken tussen Nederlandse mannen en Poolse vrouwen. ‘Ik wantrouwde mensen die me wilden behoeden voor gevaar. Maar al te vaak bleken zij zelf dat gevaar te zijn,’ denkt Marlena over de dame die haar aanvraag behandelt. Ze kan nog niet bevroeden hoezeer dat waar zal blijken te zijn – maar op een heel andere manier dan ze op dat moment denkt.

Onbeholpenheid

Marlena trouwt met Andries, een zwijgzame, stugge boer die haar niet aanraakt. Hij voedt Boris op alsof hij zijn eigen zoon is. De schok is daarom groot als Marlena jaren later tijdens een bezoek aan haar stervende moeder plotsklaps besluit met Boris in Polen te blijven. ‘Het enige wat ik elke dag steeds meer miste, was het leven dat ik niet gehad had. Het leven met Natan. Het leven dat ik ooit gedroomd had. Sinds ik terug was in Polen kwam dat gevoel steeds vaker en heftiger naar boven. Alsof de herinnering aan wie ik ooit gehoopt had te worden langzaamaan wakker werd geschud.’

Boris is zo van slag – hij weet niet beter dan dat Andries zijn vader is – dat hij vanaf dat moment geen woord meer spreekt. Andries is kapot van het nieuws. Toch duurt het nog anderhalf jaar voordat hij in zijn auto stapt en naar Polen rijdt om zijn rechten op te eisen.

De moeizame onbeholpenheid waarmee de personages soms gesprekken voeren, levert een aantal sterke, tragikomische dialogen op. Ook het drieluik waarin Lot Vekemans haar roman heeft gegoten, werkt goed. Subtiel bouwt ze spanning op en drijft ze haar door pijn getekende personages tot de grens waarop ze het zwijgen wel moeten doorbreken. Pas in het derde deel komt de precieze toedracht aan het licht. Veel te laat om al het leed ongedaan te maken, maar niettemin gloort er door de tragiek iets van hoop: vanaf dat moment begint ook Boris weer met praten.

Lot Vekemans, Een bruidsjurk uit Warschau
gebonden, 254 blz, € 19,90
Cossee, ISBN 978 90 5936 341 0


Vivian de Gier is schrijver, journalist, redacteur en schrijfcoach. Onder de naam A•Quattro•Mani maakt ze met Marc Brester recensies, literaire interviews en (reis)reportages door heel Europa, in tekst én beeld. Ook schrijven ze korte verhalen, novellen en biografieën. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s