Miniaturen met samenhang

‘Kijk naar mij. Pak je camera en maak mij tot iets groters. Leg mij vast, laat mij bestaan.’ Deze verlangende schreeuw om aandacht van een voormalige ‘weird chick’ wordt geuit in het gelijknamige verhaal, of hoofdstuk, van de bundel Scherptediepte. Een stille verzuchting richting haar partner – een fotograaf – in hun huidige afstandelijke bestaan. Vroeger, als studente, had ze het juist prettig gevonden om ‘samen’ onzichtbaar te zijn; ‘Hij is zoals ik. Ik ben er en ik ben er niet.’

Een mozaïekroman noemt Rosan Hollak – journalist met een fascinatie voor fotografie en veelbelovend auteur van korte verhalen – haar recent ontwikkelde bundel waar dit verhaal deel van uit maakt. De term roept associaties op met films als Magnolia en Babel, met hun hallucinogene effect van zich vermengende verhaallijnen. In zeven portretten geeft Hollak stem aan personages die op het eerste gezicht weinig met elkaar te maken hebben. Geografisch gezien is het bovendien weinig aannemelijk dat hun levens elkaar zullen raken. Een debuut dat een wankel evenwicht bewaart tussen een roman en een verhalenbundel, opgebouwd uit miniatuurtjes met een samenhang die gaandeweg aan het licht komt.

Onzichtbaarheid
Als eenmaal het diafragma en de sluitertijd zijn ingesteld, verplaatsen we ons bijvoorbeeld in Molly Green, een zwarte vrouw die, gesloopt door het leven, een brute echtgenoot en ziekte, berooid en gehandicapt in de armenopvang terecht is gekomen. Haar enige kind heeft ze noodgedwongen moeten afstaan. Temidden van alle ellende zijn er tedere toenaderingen tussen haar en Bashir, die er zo mogelijk nog erger aan toe is dan zij. Bij elkaar mogen ze angstig zijn maar ook schoonheid ervaren, terwijl de wereld hen is vergeten. In het titelverhaal moest en zou Herman als fotograaf getuige zijn van de grote politieke gebeurtenissen van zijn tijd, terwijl hij vergat te kijken naar zijn gezin dat altijd onscherp bleef. Nu stelt zijn dochter de camera scherp op ‘het witte marmer en de wijnvlekken’ van zijn koud geworden gelaat. In elk verhaal keren onzichtbaarheid, contact(armoede) en overleven in de strijd om bestaansrecht terug. Ook de Mexicaanse bokser die, onzeker over zijn naderende wedstrijd, steun zoekt in ‘heilig bronwater’, en de dj wiens werk hem over de hele wereld brengt, terwijl zijn vriendin en hun doodzieke kind aandacht vragen op de thuisbasis, worstelen om in het hier en nu aanwezig te kunnen blijven.

Bestaansrecht
Hoewel de term mozaïekroman de suggestie wekt te verbinden als in een raamvertelling, blijft hier het geheel vooral een contactvel met portretten, waarin de scherptediepte de diverse personages terloops in elkaars geschiedenis laat opduiken als rekwisiet of figurant. Niet elk personage komt even sterk uit de fixeer. Talrijke zinnen met ‘Ik’ – meer als vertelwijze dan als perspectief – en het kwistig gebruik van uitroepen als: ‘Ai Cabron!’, ‘Wow!’ of ‘Argh!’ doen wat geforceerd aan en maken het hier en daar lastig om in elk los verhaal meegezogen te worden. Het geheel daarentegen intrigeert beslist, en het lijkt haast alsof al die verschillende stemmen uiteindelijk samenvloeien om tot uitdrukking te komen als één en dezelfde. It’s all in the eye of the beholder. Elk individu ontleent zijn bestaansrecht aan het zich zichtbaar weten in de (selectieve) waarneming van anderen, en focus brengt aan het licht dat iets van onszelf herkenbaar is in iedereen. Of zoals het motto al aangaf: ‘I see something of myself in everyone. Just at this moment of the world.’

Rosan Hollak, Scherptediepte
paperback, 222 blz, € 18,90
De Bezige Bij, ISBN 978 90 234 6908 7


Marc Brester is fotograaf, schrijver en recensent. Onder de naam A•Quattro•Mani maakt hij met Vivian de Gier recensies, literaire interviews en (reis)reportages door heel Europa, in tekst én beeld. Ook schrijven ze korte verhalen, novellen en biografieën. Lees meer artikelen van zijn hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s