Zware onderwerpen met een kwinkslag

Het is onze gekte die ons bij anderen laat passen en niet wijzelf. Niemand zal ons daar op wijzen, omdat anderen zelf ook gek zijn. Zo vervullen we rollen in de willekeur van het bestaan terwijl we allemaal deel uitmaken van hetzelfde toneelstuk. Wat we in elkaar herkennen zijn de rollen die ons worden toegedicht of die we hebben aangenomen, even veranderlijk als de seizoenen die elkaar afwisselen als leven en dood.

Slechts twee van de rollen of aspecten van zijn wezen zou schrijver Rodaan Al Galidi (1971) zelf in leven willen laten:

‘Ze hebben mij duizenden keren vermoord
en nu is het tijd om mijn leven van hen te bevrijden.
Ik begin met Rodaan de mens,
dan Rodaan de denker, de voeler,
de twijfelaar, de laffe, de stille…
Ik vermoord ze allemaal, behalve twee:
de dromer en het beest.
Een voor mij
en een voor de harde realiteit.’

Veelvuldig flirten de teksten van zijn recente bundel De maat van de eenzaamheid met de dood – afwisselend een vriend of vijand – om de waarde van het leven aan af te meten. De getuigenissen van een achtergrond onder het juk en de verschrikkingen van een totalitair regime (Rodhan Al Khalidi, zoals hij werkelijk heet, is van Iraakse afkomst) zijn soms ijzingwekkend in hun kille eenvoud. Zo scheidt de oorlog hem van het meisje van wie hij hield en die hij na vele donkere jaren in eerste instantie zelfs niet meer herkent:

‘Acht jaar lang was de hemel ijzer,
de aarde as,
maar ik wist niet hoe hard oorlog is
tot ik
de dood van haar gezicht
zag.’

Zware onderwerpen gedragen door misleidend lichtvoetige tekst. Is het niet juist de kwinkslag die ervoor zorgt dat we elkaar kunnen verstaan en die voorkomt dat de zwaarte onze blik verduistert? In het denken is een mens vrij en woorden verschaffen hier vleugels om te ontstijgen aan de wurggreep van het bestaan.

‘Morgen
ga ik naar de vrouw van wie ik hou
en geef ik haar haar vleugels terug.
Morgen
is zij niet meer
mijn kooi.’

Beschouwelijk en met een ontwapenend relativeringsvermogen begiftigd neemt Rodaan het leven niet te serieus, terwijl het leven dat aan ons voorbijtrekt in ernstige mate om aandacht vraagt en gaandeweg onze vleugels aanvreet. ‘Veer na veer verlies ik de hemel en straks ben ik een stoep voor mijn hemelse dagen.’ De gedichten met een vrije losse vorm worden niet voor niets in hun onderlinge samenhang bepaald door ‘de maat van de eenzaamheid’ – een lege handdoek op het strand die achterblijft nadat de vrouw is weggegaan. Niet groter dan dat.

Onbevangen
Het werk van Rodaan Al Galidi, die in 2011 de prestigieuze European Union Prize for Literature ontving voor De autist en de postduif, en dat eigenlijk het best tot zijn recht komt in zijn eigen ontwapenende voordracht, is een genot om te (her)lezen. Het etst een glimlach in de ziel en legt essentie bloot. Het zijn teksten van een haast onbevangen naïviteit, waarbij het heel aannemelijk is dat de kaas in de koelkast of een gebitsbehandeling als ‘personage’ tot ons spreken. Uiteindelijk wordt zelfs het geschreven woord een zelfstandige identiteit en daarmee is hij tijdloos geworden.

‘Hoewel ik geen eindeloos boek wil zijn,
wil ik niet een boek worden dat opeens eindigt
of weggelegd wordt zonder uitgelezen te zijn.’

Rodaan Al Galidi, De maat van de eenzaamheid
paperback, 59 blz, € 19,95
De Bezige Bij Antwerpen, ISBN 978 90 854 2361 4


Marc Brester is fotograaf, schrijver en recensent. Onder de naam A•Quattro•Mani maakt hij met Vivian de Gier recensies, literaire interviews en (reis)reportages door heel Europa, in tekst én beeld. Ook schrijven ze korte verhalen, novellen en biografieën. Lees meer artikelen van zijn hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s