Niet schrijven zou tegennatuurlijk zijn

Kleurige cirkels op de cover en een zwart-witfoto van auteur Peter Terrin, met het onmiskenbare signatuur van fotograaf Stephan Vanfleteren op de achterflap. Nauwkeuriger bekeken herkennen we in de cirkels een teddybeer die links op zijn hoofd is bijgelapt. De meta-gelaagdheid die de nieuwe roman Post Mortem van Peter Terrin karakteriseert, begint al bij het omslag. Terrin heeft het boek opgedragen aan zijn dochter, terwijl in deze roman de hoofdrol is weggelegd voor een schrijver (Emile Steegman) en zijn dochter. Haar beer die links op zijn kop beschadigd is, weerspiegelt de verwondingen die ze zelf in het verhaal zal oplopen.

In het eerste van de drie delen van Post Mortem krijgt Steegman een inval voor een nieuwe roman waarin hoofdpersoon T (evenmin toevallig de beginletter van Terrin) een roman zal gaan schrijven die weer gebaseerd is op het leven van Steegman. De inhoud van het boek T moet sturing gaan geven aan hoe Steegmans toekomstige biograaf, die in deel drie van Post Mortem ook daadwerkelijk opduikt, Steegmans leven zou kunnen gaan optekenen. Wie verwoordt er de angst van welke schrijver om – zoals de omslagtekst schetst – ‘na zijn dood zijn leven te verliezen’, of zijn zij allen eigenlijk één?

Moeilijke tijden in de familie
Fictie en werkelijkheid lopen in deze roman voortdurend in elkaar over. ‘Wegens nogal moeilijke tijden in de familie’ mailt Steegman om onder een etentje met Estse schrijvers uit te komen. Een zinsnede die hem bevalt, zowel vaag als dringend en dus uiterst effectief. Vrees voor de toekomstige speculatieve duiding van deze ‘moeilijke tijden’ leidt mede tot het besluit om zijn persoonlijke leven in te brengen in de ‘geniale nieuwe roman’ waarin T zijn spreekbuis wordt. Tot zijn schrik wordt het smoesje echter werkelijkheid wanneer zijn vierjarige dochtertje Renée door een herseninfarct wordt geveld.
Het tweede deel van Post Mortem, in de tegenwoordige tijd geschreven en in een ander lettertype gedrukt, vervolgt met een aangeslagen Steegman die aan het bed van zijn dochter schrijft. Een deel van haar hersenen is afgestorven, de kans dat zij nog normaal zal kunnen functioneren lijkt bitter klein. Het vertrouwde geluid van de typemachine zou evenwel herstelbevorderend kunnen werken. ‘Het weerzien is hartelijk. Ik word met open armen door het alfabet ontvangen. Het is de juiste beslissing. Niet schrijven zou tegennatuurlijk zijn.’ Radeloos, en poëtisch. Juist in deze periode krijgt Steegman een belangrijke prijs voor zijn eerdere roman, een boek dat weer verdacht veel lijkt op Peter Terrins vorige roman De bewaker, waarvoor hij in 2010 de European Union Prize for Literature kreeg.

Tussen feit en fictie

In het derde en laatste deel van de roman analyseert de biograaf van Steegman – een vierde schrijver – videobeelden van de revalidatie van Renée. Steegman wordt op dat moment aangeklaagd voor een moord die hij in zijn roman over T heeft verwerkt, maar die vervolgens ook daadwerkelijk heeft plaatsgevonden.
Op de schimmige scheidslijn tussen feit en fictie voltrekt zich een knap geschreven verhandeling vol bespiegelingen over het schrijverschap, en met een stortvloed aan potentieel autobiografische elementen. Een synthese die waarschijnlijk de best denkbare bescherming biedt tegen gewroet in elk privéleven: in zo’n constructie kan de waarheid worden vermoed, maar nauwelijks achterhaald.
Hoewel briljant van compositie, is de roman complex en werkt de afstandelijke overgeconstrueerdheid belemmerend. Het is dan ook niet de stilistische perfectie die weet te raken. De herkenning van de feilbare vader in het tweede deel maken Post Mortem tot een even beklemmend als groots eerbetoon aan elke dochter.

Peter Terrin, Post Mortem
paperback met flappen, 283 blz, € 19,95
De Arbeiderspers, ISBN 978 90 295 8344 2


Marc Brester is fotograaf, schrijver en recensent. Onder de naam A•Quattro•Mani maakt hij met Vivian de Gier recensies, literaire interviews en (reis)reportages door heel Europa, in tekst én beeld. Ook schrijven ze korte verhalen, novellen en biografieën. Lees meer artikelen van zijn hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s