Van priester naar schrijver

In 1997 gaf Stefan van Dierendonck een interview aan dagblad Trouw. Hij was 24 en pastoor, dat maakte hem bijzonder. Hij vertelt bevlogen over zijn roeping. Of het niet een eenzaam bestaan is, wordt hem gevraagd. ‘Eenzaam? Nee, vreemd genoeg niet. God is altijd bij me,’ is de laatste zin van het stuk.

In 2003 staat Van Dierendonck weer in de krant, de Volkskrant ditmaal. Nu vertelt hij over zijn breuk met de kerk, in gang gezet door zijn glutenallergie. De Katholieke theologie staat geen glutenvrije hosties toe en Van Dierendonck is niet in staat om zonder ernstige gezondheidsproblemen ter communie te gaan. ‘Ik heb gekozen voor mijn gezondheid en voor een nieuw leven,’ besluit Van Dierendonck. ‘God zal er wel begrip voor hebben. Denk ik. Als Hij bestaat.’
Dat is een hele omwenteling in zes jaar.

Inkijkje

Nu zijn we weer negen jaar verder en debuteert Van Dierendonck als schrijver met En het regende brood. In de roman heet de jonge priester Clemens Driessen, maar het verhaal is grotendeels autobiografisch en geeft voor niet-ingewijden een mooi inkijkje in de Katholieke Kerk. Zo zijn we getuige van de drankfestijnen op het seminarie en lezen we hoe een priester vakantie viert.
De donkere kant zien we ook. De rigiditeit waarmee Clemens geconfronteerd wordt is schokkend. Hij krijgt in feite de keuze tussen excommunicatie of een leven van darmkramp, diarree en hoofdpijn, met latere kans op kanker. Of, zoals een priester in Rome het Clemens vertelt: ‘Ziekte kan een weg zijn naar de Heer. Begrijpt u dat? De weg naar het eeuwige heil loopt via het kruis.’
Het boek begint als Johannes Beckers, de vertellende ik-figuur en de vroegere mentor van Clemens, een pakket overhandigd krijgt van zijn abt. Erin zitten de dagboeken van Clemens, deels in schriften, deels op dictafoonbandjes. Johannes trekt zich ermee terug zijn kloostercel en reconstrueert daar het verhaal. Gedeeltelijk vertelt Beckers het in eigen woorden, gedeeltelijk citeert hij Clemens. Tot slot levert de abt van Beckers’ klooster ook zijn commentaar. Hij meldt ons dat er helemaal geen Clemens Driessen heeft bestaan en dat de geestelijk instabiele Beckers het hele verhaal verzonnen heeft.

Wat feitelijk
Een interessante constructie, en meer dan een postmodern grapje. In een interview met Arjan Peters op boekenbeurs Manuscripta vertelde Van Dierendonck dat hij wilde dat zijn boek de structuur zou hebben van een heilige tekst, opgebouwd uit een kerntekst, commentaar, commentaar op het commentaar, enzovoort. Maar het lijkt ook een manier om de nodige afstand te creëren tot het autobiografische verhaal.
Om diezelfde reden heeft Van Dierendonck voor Clemens een ander, dramatischer einde bedacht. Ik ga het hier niet verraden, maar kan wel zeggen dat het niet erg origineel is. Bovendien ziet de lezer het al vanaf de eerste pagina aankomen.
Omdat Beckers zijn best doet het verhaal van Clemens zo duidelijk en trouw mogelijk te vertellen, vervalt de schrijver in zijn naam vaak in een wat feitelijke, tamelijk zouteloos voortkabbelende stijl. Van Dierendonck probeert dat te compenseren door af en toe, wat geforceerd, een poëtische overpeinzing in te voegen. Het lijkt erop dat het Van Dierendonck, ondanks verwoede pogingen het tot een literair werk te herscheppen, bij het schrijven niet genoeg afstand tot het verhaal heeft gehad. Een ander nadeel van deze aanpak is dat veel dingen twee keer verteld worden.
Eerst wordt dagboek of dictafoon geciteerd, dan volgt de analyse van broeder Johannes. Voor de lezer die graag wil weten hoe het dit fascinerende verhaal afloopt gaat het allemaal wel een beetje langzaam.

Stefan van Dierendonck, En het regende brood
paperback, 256 blz, €18,90
Thomas Rap, ISBN 978 90 6005 976 0


Bouke Vlierhuis

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s