Levend standbeeld

In Joy, de debuutroman van Patrick Bassant (1977) volgen we twee personages: de opstandige tiener Joy en een interim-manager die beeldhouwer wordt. Beiden zijn op zoek naar erkenning en die zoektocht voert hen naar Brussel waar zij elkaar tegenkomen en een sinister verbond sluiten.

Het verhaal begint bij Joy, weeskind van ‘overtuigde jaren tachtig pessimisten’, dat tijdens haar kinderjaren te weinig aandacht kreeg. Ze ontwikkelt zich tot een opstandig meisje, onhandelbaar in haar strijd om aandacht. Als ze door haar grootouders op straat wordt gezet, besluit ze naar het buitenland te gaan. De trein naar Brussel vanaf Amsterdam CS is de eerste mogelijkheid daartoe.
In Brussel neemt ze haar intrek in een backpackershostel. Ze probeert als stripteasedanseres aan de slag te gaan, maar nadat er tijdens een act op een seksfeest over haar heen wordt geplast, ziet ze af van deze carrière. Haar exhibitionistische neigingen zijn echter niet verdwenen en met ontblote borst stelt ze zich op als levend standbeeld op de Grote Markt.

Van manager naar beeldhouwer
De hoofdstukken over Joy worden afgewisseld met die over een naamloze interim-manager. Hij groeide op als ‘kleine prins’. Zijn moeder was zo bang dat hem iets zou overkomen dat hij nog met ‘zijwieltjes fietste, terwijl zijn klasgenoten al droomden van een brommer’. Kinderen die zo beschermd opgroeien, kunnen narcistische trekken ontwikkelen. Bij de manager lijkt dit het geval. Hij is zelfzuchtig en ogenschijnlijk gevoelloos.
Toen hij twintig was, zag hij in een museum in Lissabon Het Bronzen Tijdperk van Rodin. Het beeld bracht hem in vervoering, wond hem seksueel op en leidde er uiteindelijk toe dat hij een carrièreswitch maakte. De overstap van interim-manager naar beeldhouwer is niet zo groot als die op het eerste gezicht lijkt. ‘Wij managers werken graag met modellen, systemen en mallen waar je de werkelijkheid in kan gieten.’
De manager wil ‘Rodins beeld onherstelbaar verbeteren’, maar niet op de traditionele manier waarbij een kleien figuur met brons wordt overgoten. Hij wil een echt mens, een vrouw, met brons overgieten. Op de hoek van de Brusselse Rodinlaan koopt hij een huis en oefent hij het plastineren van lichamen op buurtkatten. Ondertussen zoekt hij naar de juiste vrouw om in brons te vereeuwigen en ontdekt haar tussen de levende standbeelden op de Grote Markt.

Schoonheidsideaal
Kijken en bekeken worden, daar draait het om in dit boek. De manager kijkt en gebruikt anderen om zijn schoonheidsideaal en roem na te streven. Joy wil hetzelfde, maar zet haar eigen lichaam in om gezien te worden. Welke wending het verhaal gaat nemen, is niet moeilijk te raden. Toch is dit geen boek over een naïef meisje dat in handen valt van een psychopaat. De plot die Bassant heeft bedacht, is vele malen verontrustender. Joy wordt niet misleid door de manager. Ze besluit vrijwillig aan zijn project mee te doen. Waarom?
Haar beweegredenen worden niet duidelijk uitgesproken, Bassant zet de lezer aan het denken. Dat maakt dit boek indringend. Kan de zucht naar erkenning echt zó sterk zijn dat iemand bereid is ervoor te sterven of te doden? Ja, dat kan. Dat wist de lezer eigenlijk al, maar nu dit lot een jong meisje treft, wordt het pas invoelbaar. Zo wordt Joy ook een cynische vertelling over eenzaamheid en uitzichtloosheid. Bassant is een scherpe observator. Hij vertelt zijn verhaal met vaart en wrange humor en toont lef. Kortom, een schrijver om in de gaten te houden.

Patrick Bassant, Joy
paperback, 160 blz, € 17,90
Wereldbibliotheek, ISBN 978 90 284 2493 7


Noor van der Heijden studeerde geschiedenis en proza in Amsterdam. Zij werkt als webredacteur en tekstschrijver voor diverse culturele instellingen. Sinds 2012 schrijft zij recensies en interviews voor Passionate Platform. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s