Wetten en praktische bezwaren

De schrijfster van de debuutbundel Vondelingen, Mirjam Brandenburg, werkt in het dagelijks leven bij de rijksoverheid. Hoewel het leven van een ambtenaar een niet al te bruisend imago heeft, liet Brandenburg zich voor haar verhalen wel degelijk inspireren door haar dagelijkse werkomgeving. In de negen verhalen die Vondelingen rijk is wringt het tussen mens en samenleving, tussen het individu en het stelsel van maatschappelijke conventies, regels en wetten waarbinnen dat individu zich dient te handhaven.

En handhaven, daar schort het een beetje aan bij de meeste personages die Brandenburg ten tonele voert. Of beter gezegd: het zijn vaak wat verloren types, die door omstandigheden of verkeerde keuzes de regie over het leven kwijtraken of kwijtgeraakt zijn. De onmacht brengt hen soms tot opmerkelijke daden.

Zo is daar de vrouw die maar geen geschikte echtgenoot kan vinden, en ten slotte haar lot in eigen hand neemt. En de dementerende vrouw die haar huis op orde maakt, omdat ze graag de kleine jongen die als enige van zijn familie een vliegramp heeft overleefd, in huis wil nemen. Of het meisje dat in ‘Burgerlijke ongehoorzaamheid’ indruk probeert te maken op haar vriendje. Daarbij staan wetten in de weg, en praktische bezwaren, en door haar daad valt haar droom in duigen.

De draad kwijt
In het verhaal ‘Guichelheil’ raakt de West-Friese hovenier Siebe de financiële draad kwijt nadat hij zijn eigen siertuinbedrijf is gestart. De kosten lopen uit de klauwen, en de schulden stapelen zich op, maar Siebe is niet bij machte het tij te keren. Uit angst en schaamte vertelt hij niets aan anderen, zelfs niet aan zijn hoogzwangere vrouw. Terwijl buiten de zomerse hitte tot tropische waarden stijgt en bosbranden woeden aan de horizon, ziet de hovenier zijn eigen toekomst in rook opgaan door een dreigend faillissement. En het lijkt, zo suggereert Brandenburg aan het einde van het verhaal, allemaal nog erger te worden.
Mooi is ook ‘Soft Law’, waarin ambtenaar Werner Leeflang verstrikt raakt in een belachelijk web van regels die verhinderen dat hij zijn zieke kat kan laten behandelen door de dierenarts – net zo’n ‘ambtenaar’ als hijzelf. Intussen wordt er door collega’s druk aan zijn stoelpoten gezaagd, waardoor hij de belangrijke opdracht die hij binnengesleept dacht te hebben, nét aan zijn neus voorbij ziet gaan.

Herkenbaar
Brandenburgs taal, stijl en beelden zijn soms wat erg alledaags, maar haar personages zijn geloofwaardig en hun persoonlijke drama is herkenbaar en invoelbaar. Het zijn echter juist de verhalen waarin de werkelijkheid al te nadrukkelijk om de hoek komt piepen, die het minst overtuigen. Zoals bijvoorbeeld ‘Het schilderij’, over de gevallen bankdirecteur Bert Scheenstra, in wie moeiteloos Dirk Scheringa en zijn DSB-bank te herkennen valt. Op een receptie komt Scheenstra onder anderen Joost Smeets tegen, auteur van het boek De kooi – en wie denkt daarbij dan níét aanDe prooi van Jeroen Smit.
Weet de schrijfster aan ‘Dark horse’ – gebaseerd op de auto-aanslag tijdens Koninginnedag – nog een verrassende wending te geven, in het daaropvolgende ‘Finale’, over een lijststrekkersdebat, kun je je al nauwelijks meer andere koppen voorstellen dan de bekende Haagse figuren. In ‘Het schilderij’ is de fictie zo weinig losgezongen van de realiteit, dat het echt hinderlijk wordt.
Laat Mirjam Brandenburg zich dus vooral laten inspireren door de werkelijkheid, om vervolgens wel dat stapje terug te doen en een waarachtig verhaal te schrijven dat de waarheid ‘liegt’.

Mirjam Brandenburg, Vondelingen
paperback, 192 p., € 19,95
Atlas Contact, ISBN 978 90 254 3861 6


Vivian de Gier is schrijver, journalist, redacteur en schrijfcoach. Onder de naam A•Quattro•Mani maakt ze met Marc Brester recensies, literaire interviews en (reis)reportages door heel Europa, in tekst én beeld. Ook schrijven ze korte verhalen, novellen en biografieën. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s