Schuld en boete

De Vlaamse schrijver Y.M. Dangre (1987) maakte ruim twee jaar geleden zijn debuut met Vulkaanvrucht (2010), die werd bekroond met de Vlaamse Debuutprijs, een jaar later gevolgd door zijn (eveneens bekroonde) eerste dichtbundel Meisje dat ik nog moet.

Zijn tweede roman Maartse kamers gaat – opmerkelijk voor zo’n jonge schrijver – over twee bejaarde homoseksuele mannen, Fernand en Albert, in de laatste maand die zij samen zullen zijn. Albert, door Fernand vaak ‘Albertine’ genoemd, ligt in coma in het ziekenhuis en zal april niet meer halen. Terwijl de dagen langzaam wegtikken, wordt Fernand verteerd door het geheim dat hij zijn hele leven voor Albert verborgen heeft gehouden: hij heeft een dochter. Madeleine is geboren uit een even vurige als kortstondige affaire met de roodgelokte, getrouwde Céleste, veertig jaar geleden. Zij wilde er met Fernand vandoor gaan, maar die wilde Albert niet verlaten. Toen Céleste naderhand zwanger bleek, werd Fernand de peetvader van het kind. Al die jaren heeft Fernand zich er nooit toe kunnen zetten het geheim op te biechten aan Albert. De prijs die hij daarvoor betaalt, is dat hij wordt gekweld door schuldgevoel en een drankprobleem.
In een verhaal dat is doorspekt met literaire verwijzingen naar onder meer Á la recherche du temps perdu van Marcel Proust, laat Dangre zijn personages worstelen met zaken als schuld en boete, trouw en verantwoordelijkheidsgevoel. De structuur van de roman (dertig dagen op de kalender) is helder en zorgt voor vaart, maar de hoofdstukken waarin het perspectief verschuift van Fernand naar de comateuze Albert zijn minder geloofwaardig: Albert kan nadenken, maar wijdt nauwelijks gedachten aan zijn situatie, krijgt weinig mee van de omgeving en blikt toevallig juist terug op episodes die Fernand ook in herinnering krijgt. Deze hoofdstukken voegen niet zo veel toe; daarvoor had het contrast tussen de twee perspectieven groter moeten zijn.

Afhankelijkheid
Homo’s en oude mensen komen we niet zo heel vaak tegen in de literatuur. Het is mooi en moedig dat Dangre beide thema’s in één roman samenbrengt. Daarom is het extra jammer dat Fernand en Albert in hun gedrag verdraaid veel weg hebben van de stereotiepe ‘relnicht’. Er valt weinig tederheid te ontdekken in de manier waarop de twee mannen elkaar bejegenen, en het is maar de vraag of het echte liefde mag heten als twee mensen elkaar zo structureel voorliegen. Vaker is er sprake van extreme lust, wederzijdse afhankelijkheid of een pervers machtsspel: ‘Ik boorde me in hem, in één stootbeweging, meedogenloos hard, zodat mijn eigen voorhuid uiterst pijnlijk naar achteren werd getrokken. Onmiddellijk, alsof ik mijn pik rechtstreeks zijn stembanden had geraakt, stootte Albert geluiden uit. Pijn. Prikkelende pijn. Samen. Hij riep dingen naar me, probeerde zich los te wrikken, maar ik had hem aan weerskanten van zijn rugoppervlak stevig beet. Ik hoorde niet wat hij krijste en ging maar door met inbeuken op zijn achterlijf, ik kende geen angst, noch voor binnenstormend hotelpersoneel, noch voor gasten in de belendende kamers. Noch voor Albert.’
Wat wil Dangre hiermee zeggen? Dat de mannen niet mét, maar ook niet zonder elkaar kunnen? Dat liefde ook heel duistere kanten kan hebben? Juist als ook de liefdevolle kant meer reliëf had gekregen, was dat sterker uit de verf gekomen. Maartse kamers is hierdoor weliswaar een literair redelijk geslaagd, maar ook wat onevenwichtig boek. Het maakt vooral nieuwsgierig of Dangre nog andere noten op zijn zang heeft.

Y.M. Dangre, Maartse kamers
paperback, 344 blz, € 19,90
De Bezige Bij, ISBN 978 90 234 7452 4


Vivian de Gier is schrijver, journalist, redacteur en schrijfcoach. Onder de naam A•Quattro•Mani maakt ze met Marc Brester recensies, literaire interviews en (reis)reportages door heel Europa, in tekst én beeld. Ook schrijven ze korte verhalen, novellen en biografieën. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s