Boven water

Natuurwetten

Wat onder gaat moet ook weer boven komen. Tegen natuurwetten valt weinig in te brengen. Dichter Miguel Declercq keert, na tien jaar uit beeld te zijn geweest, terug met de bundel Boven water – een eruptie van een taalkunstenaar die niet langer onderdrukt kon worden. Declercq debuteerde op 22-jarige leeftijd met de bundel Person@ges, waarvoor hij in 1998 de Hugues C. Pernathprijs kreeg en een nominatie voor de C. Buddingh’-prijs. Postmodernistisch werk dat nog een vervolg kreeg in de vorm van een experimentele roman, Wat Chloë overkwam, en de bundelZomerzot/Somersault. Langzamerhand doofde daarna (ook op het podium) het heilige vuur.

‘Ten prooi aan tentakels, de moed in de schoenen,
een paar dat speciaal van cement was gemaakt,
in mootjes gehakt door iets kweekvijverachtigs –
we zonken, we hadden geen enkele kans’

Kopje-onder ging het in een ijskoude hel van zwijgen. Schrijfkramp, zo heette het officieel. In Boven water geeft Declercq woorden aan de worsteling waarin hij was ondergedompeld. Niet langer in postmoderne stijl, maar niet minder puur en rechtdoorzee. Een beschrijving van een rouwproces in woorden die tot de verbeelding spreken:

‘Ik zag hem in de spiegel voor mij staan:
een jongeman van 35 jaar
met grijzend haar en wijkende slapen.
Zijn lichaam had hij dichtgevouwen.
Zijn glimlach was verbeurdverklaard
en aan zijn kaken kon ik zien
dat hij voorgoed was uitgepraat: ‘Een haai
die van zijn vinnen is ontdaan
duikt net zolang omlaag tot hij verandert in het aas
waarop hij joeg. En dat bedoel ik
letterlijk: ontvinde haaien vinden water
ongemeen onaangenaam.’

Veel gedichten reflecteren op verval, maar zijn ook een afrekening met de druk die hem noodlottig werd. De hete adem van bemoeizucht en verwachtingen in de nek van een man voor wie in de openbaarheid treden zwaar viel, lijdend onder de willekeur van kritieken die speculeerden op het doven van zijn heilige vuur. Een afrekening met een pretentieus cultureel klimaat in een tijdsgewricht waarbinnen poëzie gedegradeerd lijkt tot hobbyproject. Gelegenheidspoëzie.

‘U haalt breed uit, u bent kortaf,
maar hebt geen oog voor wat ons drijft.
U schenkt in taal gegoten angst.
een enkeling die u benijdt.’

Gaandeweg ontstijgt Declercq zichzelf. ‘Na het avontuur spraken we in palindromen / opdat we op onze woorden terug zouden kunnen komen.’ Maar het water stijgt aan alle kanten door. Blijvende alertheid is geboden, want de overwinning op de demonen is allerminst definitief. De dreiging blijft voelbaar en in het gedicht ‘Onderwater’ sijpelt er uiteindelijk zelfs water door de sloten van deuren waarachter je je aanvankelijk veilig waande. Een race tegen de klok.

‘(…) Zo nu en dan
houdt zelfs de klok haar wijzers in, uit angst
dat iets tezelfdertijd gebeurt, dat wat ze doet
hem parten speelt.’

Het is niet omdat je talent hebt dat je er effectief iets mee moet gaan doen, maar we mogen hopen dat Miguel Declercq het zijne zal blijven delen, zelfs als het water tot aan zijn lippen staat. Naast een kritische afrekening is Boven waterzelfreflectief genoeg om kwetsbaar te kunnen zijn. Krachtig, melancholiek en nederig.

‘Gelukkig zijn we onvolmaakt.
Eer je het goed en wel beseft,
gaat het per ongeluk vanzelf.’

Een scherpe, zelfbewuste bundel van een taaltovenaar die als dichter met kop en schouders uitsteekt boven het gros en die de existentiële leegte in onvoorstelbare bewoording weet samen te bundelen:

‘Soms treffende verschrijvingen
Soms woordverlatenheid.’

Miguel Declercq, Boven water
paperback, 56 blz, € 17,95
De Arbeiderspers, ISBN 978 90 295 8488 3


Marc Brester is fotograaf, schrijver en recensent. Onder de naam A•Quattro•Mani maakt hij met Vivian de Gier recensies, literaire interviews en (reis)reportages door heel Europa, in tekst én beeld. Ook schrijven ze korte verhalen, novellen en biografieën. Lees meer artikelen van zijn hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s