Twin Peaks-gevoel

Wat onthoud je, en welke dingen verdwijnen uit je geheugen of verdring je? In hoeverre wordt je waarneming beïnvloed door wat je niet meer bewust, maar wel onbewust weet? En kloppen je herinneringen eigenlijk wel met hoe dingen in werkelijkheid waren?

Deze en andere vragen staan centraal in Tobi, de tweede roman van Vincent Overeem. Vragen die ik mezelf na afloop ook stelde, toen ik het motto van het boek opnieuw onder ogen kreeg: ‘I know that I’m gonna get lost in those woods again tonight. I just know it’ – Laura Palmer, Twin Peaks. Tijdens het lezen riep het verhaal – de duistere sfeer, de vaagheid van de gebeurtenissen – een Twin Peaks-gevoel bij me op, hoewel ik het motto voorin glad was vergeten. Of misschien toch niet?

Aantrekken en afstoten
Tobi
begint met een proloog, waarin hoofdpersoon Tobias een meisje, Nickie, begraaft in het bos. Ook wordt duidelijk dat zijn moeder pas geleden is gestorven.

Daarna springen we een stukje terug in de tijd, naar de periode vlak na de dood van Tobi’s moeder (en nog voordat Nickie omkomt). Tobi keert steeds terug naar het huis waar hij met zijn ouders, broer en zus woonde, en dat nu te koop staat. Hij zwemt er in het zwembad en praat met Nickie, een meisje uit de buurt dat vroeger veel bij het gezin over de vloer kwam. Het gezin waarin de jongen is opgegroeid, blijkt nogal complex: een moeder die grillige buien heeft en steeds verder van de wereld raakt, een zwijgzame vader die tegen zijn wil (maar ook weer niet, waarschijnlijk) van haar gescheiden leeft. De drie kinderen, Pam (de oudste, een meisje), Harold en Tobias, hebben ieder hun eigen manier om met de spanningen in huis om te gaan. Erg gezellig is het niet: ze begrijpen elkaar niet, ze zijn vaak boos (of jaloers) op elkaar, er wordt onderling niet heel goed gecommuniceerd. De verstandhouding tussen de gezinsleden is er een van aantrekken en afstoten. Dat geldt ook voor de relatie tussen Nickie en Tobi. Tobias voelt zich tot Nickie aangetrokken, doordat zij hem aan zijn moeder doet denken. Het onberekenbare, getraumatiseerde meisje boezemt hem zowel verlangen als angst in.

Raadsels
Langzaam ontvouwt Overeem zijn verhaal in twee richtingen: vooruit in de tijd, op weg naar Nickies dood, en achteruit, terugkerend naar de periode voordat Tobi’s moeder zelfmoord pleegde. Overeem hult de boel in nevelen. Er is iets met waanzin; met een donker, dreigend bos; met een man die in de schaduw naar het huis staat te loeren; en met een dag, lang geleden, waarop alles veranderde.

Het verhaal wordt verteld vanuit Tobi, maar in de dialogen wordt duidelijk dat de personages ieder zo hun eigen visie hebben op de gebeurtenissen. Dat brengt de lezer in verwarring en plaatst vraagtekens bij de betrouwbaarheid of volledigheid van de diverse interpretaties. Pas op het laatst krijgt Tobias te horen wat er is gebeurd op die bewuste dag jaren geleden – hij was toen 3 jaar oud –, en dan nog fragmentarisch.

Het gegeven en de thematiek van Tobi zijn goed gekozen, en ook is Tobi een veelkantig, mooi getekend personage. Toch is de roman enigszins moeizaam om door te komen, door de combinatie van een stroeve, vlakke en weinig gevarieerde stijl, een trage plotontwikkeling en de enorme hoeveelheid raadselachtigheid die Overeem zijn lezers voorschotelt. De spanning in het verhaal was gebaat geweest met meer vaart en minder schimmigheid. Het laat de lezer achter met het onbevredigende gevoel dat hier een betere roman in had gezeten.

Vincent Overeem, Tobi
paperback, 285 blz, € 18,90
De Bezige Bij, ISBN 978 90 234 7164 6


Vivian de Gier is schrijver, journalist, redacteur en schrijfcoach. Onder de naam A•Quattro•Mani maakt ze met Marc Brester recensies, literaire interviews en (reis)reportages door heel Europa, in tekst én beeld. Ook schrijven ze korte verhalen, novellen en biografieën. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s