De schok van de val

Matthew is opgenomen in een inrichting en houdt daar een dagboek bij over zijn jeugd. Toen hij negen was, overleed zijn oudere broer Simon: een keerpunt in zijn leven. Matthew schrijft hierover in het onderstaande (tweede) hoofdstuk.

Gezinsfoto

Het eerste wat ik me van daarna herinner is dat mama de radio harder zette, zodat ik haar niet hoorde huilen.
Dat sloeg nergens op. Ik hoorde haar heus wel. Ik zat vlak achter haar in de auto en ze huilde heel hard. Net als papa, trouwens. Hij huilde en reed tegelijk. Ik wist bij god niet of ik ook huilde, maar dat zal haast wel. Of in ieder geval had ik het idee dat ik zou moeten huilen. Ik voelde aan mijn wangen, maar die bleken droog. Ik huilde helemaal niet.

Ik denk dat mensen dat bedoelen wanneer ze zeggen dat ze als verdoofd zijn. Ik was te verdoofd om te huilen, hoor je op tv weleens iemand zeggen. In van die praatprogramma’s in de middag. Ik voelde helemaal niets, legt iemand dan uit. Ik was volkomen verdoofd.
En het publiek knikt meelevend, alsof iedereen het herkent, alsof iedereen precies weet wat er wordt bedoeld. Ik denk dat het zoiets was, maar op dat moment voelde ik me er heel schuldig over. Ik sloeg mijn handen voor mijn gezicht zodat papa en mama zouden denken dat ik meehuilde, als ze achterom zouden kijken.
Ze keken niet achterom. Ik voelde niet één keer een geruststellende hand op mijn been, niet één keer zeiden ze dat het goed zou komen. Niemand fluisterde stil maar, stil maar.
Op dat moment werd het me duidelijk – ik was helemaal alleen.
Het was vreemd om er op die manier achter te komen.
Op de radio kondigde de dj een nieuw nummer aan, echt met zo’n opgewekte stem, alsof dit het beste nummer was dat ooit was gemaakt, alsof zijn leven pas echt zin had nu hij dit nummer kon aankondigen. Ik kon het allemaal niet volgen. Ik begreep niet waarom de dj zo vrolijk was terwijl er zoiets verschrikkelijks was gebeurd.
Dat was mijn eerste heldere gedachte. Ik weet nog dat die gedachte door mijn hoofd ging toen ik wakker werd, of iets wat daarop leek. Ik weet er geen betere omschrijving voor, hoewel ik niet echt had geslapen.
Herinneringen zakken weg, als een droom zodra je je ogen opendoet.
Daar deed het heel erg aan denken. Ik kon alleen de contouren zien – nacht, rennen, de politie kwam er ook in voor.
En Simon was dood.

Mijn broer was dood.

Maar ik kon het allemaal niet bevatten. Het zou heel lang duren voordat ik het weer een beetje kon bevatten.
Ik kan er ook nog niet over praten. Dit is mijn enige kans om te vertellen hoe het precies zat. Dat moet ik met zorg doen. Alles heel zorgvuldig ontvouwen, zodat ik weet hoe ik het weer moet opvouwen en wegbergen als het me allemaal te veel wordt. En iedereen weet dat je iets het makkelijkste netjes kunt opvouwen door de vouwen te volgen die er al in zitten.

Mijn oma (mama’s moeder, die we Omi noemen) leest boeken van Danielle Steel en Catherine Cookson, en zodra ze aan een nieuw boek begint, bladert ze meteen naar het einde om te kijken hoe het afloopt.
Dat doet ze altijd.
Ik heb een poosje bij haar gelogeerd. Alleen de eerste week of zo.
Het was een heel treurige week, en waarschijnlijk de eenzaamste van mijn hele leven. Ik denk niet dat iemand zich eenzamer kan voelen dan ik toen, zelfs met mijn opa en Omi in de buurt.
Je hebt mijn opa waarschijnlijk nooit ontmoet, maar als je hem kende zou je weten dat hij dol is op tuinieren. Hij heeft alleen geen tuin. Dat is best gek, als je er goed over nadenkt. Maar het is ook weer niet zó gek omdat hij wel een volkstuintje heeft, niet ver van waar ze wonen, en daar verbouwt hij groenten, en kruiden zoals rozemarijn en nog een paar andere die ik altijd vergeet.
We waren eindeloos op dat tuintje, die week. Ik hielp af en toe met onkruid wieden en soms zat ik in een hoekje van zijn tuin Donkey Kong te spelen op mijn Game Boy Color, al moest ik dan wel het geluid zacht zetten. Maar meestal rommelde ik maar wat en tilde stenen op om naar de insecten te kijken. Ik vond mieren het leukst. Simon en ik zochten altijd naar mierennesten bij ons thuis in de tuin.
Hij vond ze schitterend en smeekte onze moeder of hij een mierenkolonie op zijn kamer mocht. Meestal kreeg hij zijn zin. Maar hierin niet.
Opa hielp me de grotere tegels op te tillen zodat ik de nesten kon zien. Zodra zo’n steen omhoogging werden die mieren helemaal gek en schoten heen en weer om geheime boodschappen door te geven en hun kleine witte en gele eitjes ergens onder de grond in veiligheid te brengen.
Binnen een paar minuten was zo’n plek dan helemaal verlaten, op een paar pissebedden na die aan kwamen waggelen om te kijken waar al die drukte om begonnen was. Ik poerde weleens met een takje in een van die gaatjes en dan kwam er ogenblikkelijk een tiental soldaten tevoorschijn om de boel te verdedigen, bereid hun leven te geven voor de kolonie. Niet dat ik ze ooit iets aandeed. Ik wilde alleen maar kijken.
Als opa klaar was met schoffelen of groente uit de grond trekken of nieuwe groente planten, legden we de tegel heel voorzichtig terug en gingen naar huis om te eten. Ik kan me niet herinneren dat we ooit gepraat hebben. Al moet dat haast wel. Maar welke woorden we ook hebben gewisseld, ze zijn volledig uit mijn geheugen verdwenen, als mieren in een gaatje.

Omi kan lekker koken. Omi is zo iemand die meteen met iets te eten aan komt zetten zodra je over de drempel stapt en die haar pogingen je wat toe te stoppen pas staakt op het moment dat je weer weggaat.
En misschien smeert ze zelfs dan nog even snel een broodje ham voor onderweg.
Ik houd wel van dat soort mensen. Ik heb het idee dat mensen die gul zijn met eten een goed hart hebben. Maar die week, of hoe lang het ook was dat ik bij hen logeerde was het heel lastig omdat ik geen trek had. Ik was vaak misselijk en ik moest ook een paar keer echt overgeven. Dat was ook lastig voor Omi, want ze wist zich geen raad met dingen die ze niet kon oplossen via de maag – bijvoorbeeld met een kom soep, of met gebraden kip of een plak cake. Zonder dat zij er erg in had zag ik haar een keer in de keuken staan, huilend boven de borden met het onaangeroerde eten.
Het ergste was het nog als ik naar bed moest. Ik sliep in de logeerkamer, waar het nooit echt donker wordt omdat er een lantaarnpaal voor het raam staat en de gordijnen heel dun zijn. Ik lag elke nacht echt uren wakker, tuurde in de duisternis, wilde alleen maar naar huis en vroeg me af of dat ooit nog zou mogen.
‘Mag ik vannacht hier slapen, Omi?’
Ze bewoog niet, dus ging ik voorzichtig naar binnen en tilde een hoekje van haar dekbed op. Omi heeft zo’n elektrische deken omdat ze koude botten heeft. Maar omdat het een warme nacht was had ze hem niet in het stopcontact gestopt, en ik slaakte een kreet toen ik met mijn blote voet op de stekker stapte, die ondersteboven lag.
‘Lieverd?’
‘Omi, ben je wakker?’
‘Ssst, straks wordt opa wakker.’
Ze tilde het dekbed op en ik kroop bij haar. ‘Ik stond op de stekker,’ zei ik. ‘Ik heb mijn voet pijn gedaan.’
Ik voelde Omi’s warme adem tegen mijn oor. Ik hoorde opa ritmisch snurken.
‘Ik kan me niets herinneren,’ zei ik na een hele tijd. ‘Ik weet niet wat er gebeurd is. Ik weet niet wat ik heb gedaan.’
Tenminste, dat had ik willen zeggen. Het was het enige waaraan ik kon denken, en ik wilde ook niets liever zeggen, maar dat is niet hetzelfde. Ik voelde Omi’s adem tegen mijn oor. ‘Je bent op de stekker gaan staan, arme schat van me. Je hebt je voet bezeerd.’

Toen ik weer thuiskwam waren daar alleen mama en papa en ik. Op onze eerste avond samen lieten we ons met zijn drietjes op de grote groene bank ploffen, net als altijd, omdat Simon het liefst in kleermakerszit op het vloerkleed zat – met zijn neus voor de televisie.

Zo zag onze gezinsfoto er min of meer uit. Niet iets waarvan je denkt dat je het ooit zult missen. Misschien sta je er niet eens bij stil, al die honderden keren dat je tussen je vader en je moeder op die grote groene bank zit, met je grote broer op het vloerkleed, precies in beeld. Misschien sta je daar niet eens bij stil.
Maar als hij er niet meer is, sta je er opeens wel bij stil. Ineens sta je stil bij allerlei plekken waar hij niet meer is, en hoor je allemaal dingen die hij niet zegt.
Ik tenminste wel.
Ik hoor voortdurend dat soort dingen.
Mama zette de televisie aan toen EastEnders begon. Dat was een soort ritueel. We namen het zelfs op als we niet thuis waren. Het was grappig omdat Simon tot over zijn oren verliefd was op Bianca.

Daar plaagden we hem allemaal mee, en we zeiden dat Ricky hem te grazen zou nemen. Allemaal voor de grap. Dan moest hij hard lachen en rolde hij over het vloerkleed. Hij had zo’n lach die mensen aanstekelijk noemen. Als hij lachte werd alles net even minder erg.
Ik weet niet of je EastEnders volgt, en zelfs dan herinner je je dit misschien niet meer omdat het een aflevering van zo lang geleden is. Maar ik zal deze aflevering nooit vergeten. Ik weet nog dat ik op de bank zat en zag hoe het tot een pijnlijke ontknoping kwam na al het liegen en bedriegen van Bianca, die het deed met de vriend van haar moeder, en nog een hele hoop meer gedoe. Het was de aflevering waarin Bianca uit Walford vertrok.
Na afloop bleven we een hele tijd zwijgend zitten. We verroerden ons niet. Tot laat op de avond begonnen en eindigden er andere programma’s.
Dit was onze nieuwe gezinsfoto – met zijn drietjes, naast elkaar, de blik strak gericht op de plek waar Simon altijd zat.

De schok van de val van Nathan Filer (vertaald door Nicolette Hoekmeijer) verschijnt op 6 juni bij uitgeverij Anthos. €19,95, ca. 260 blz., ISBN 978 90 414 2233 0


Nathan Filer is op 13 juni te gast bij BorderKitchen in Den Haag. Kijk hier hoe je kaarten kan winnen.  Op 14 juni is er een speciale leesclub met Filer i.s.m. Das Magazin.
Bekijk ook de bijzondere korte film ‘Bijwerkingen’ door CarambolasFilms geïnspireerd op
De schok van de val.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s