De grimmige nasleep van een obsessieve liefde 

Verlaten worden door je geliefde – al helemaal als je gelooft dat zij de ideale vrouw voor je is – laat een schrijnende wond achter. In zijn debuutroman Het eind van het lied onderzoekt en ontleedt Hans Hom (1942) deze wond door er flink in te wroeten.

Het is opmerkelijk dat Hom pas na zijn zeventigste debuteert, sinds de jaren zeventig vertaalt hij namelijk al werken van de grote namen uit de Duitstalige literatuur zoals Thomas Mann, Hermann Hesse, Peter Handke en Robert Musil. Het is aan Homs stilistische kundigheid te zien dat hij de stijl van deze grote namen grondig heeft bestudeerd en zich er door heeft laten inspireren. Stijl is alles in Het eind van het lied, geen kille modieuze stijl, maar een overdadige sensuele stijl: een van overvloed.

Leven in het verleden
Er is geen plot in Het eind van het lied die van gebeurtenis naar gebeurtenis racet, maar vanuit de herinnering van Peter wordt elk detail, elk motief, uitvoerig geanalyseerd – vaak té uitvoerig. Waarom besloot Asja nadat ze voor de eerste keer de liefde bedreven dat ze zeker niet van hem hield? Waarom verleidde ze hem later op zijn verjaardag, waarna ze kort daarna een kind verwekten en trouwden, om daarna steeds meer afstand tot hem te nemen en hem bijna letterlijk het huis uit te gooien? Waarom stemde ze, jaren later, toe om samen weer naar het vakantiehuisje te gaan waar ze hun enige kind verwekten – een hereniging die leidde tot een vervolg van hun liefde, die zij ook weer afbrak? Dan is er nog de dochter: Maria, die op 18-jarige leeftijd met haar pianoleraar naar Bosnië verdwijnt en van wie het niet zeker is of ze nou echt dood is of nog leeft. Peter is blijven hangen in het verleden, in zijn obsessie voor Asja.

Hij begint rare dingen op te merken rond het huisje in het bos dat hij bewoont. Op het opgeheven station dat al jaren buiten bedrijf is staat een vrouw die op Asja lijkt, vervolgens vindt hij onbekende voetstappen, ruikt haar geur en wordt wederom teruggeworpen in het verleden. Maar de vraag voor de lezer blijft (Peter vraagt dit zichzelf nauwelijks af): zijn deze opmerkelijke voorvallen echt? Net als bij de vragen die Peter over zijn verleden met Asja heeft, blijft een duidelijk antwoord afwezig. Zelfs de slotscène lost niet alle mysteries op, zodat de lezer blijft zitten met veel vragen en nog meer mogelijke antwoorden.

Overdadige stijl
Om Peters obsessie te beschrijven gebruikt Hom lange, meanderende zinnen. Zo begint het boek met een paginalange natuurbeschrijvingen van het bos rondom Peters huis. Hom deelt overduidelijk de poëtica van Peter Handke die hij in een interview uit ’96 met Trouw uitlegt: ‘De zinnen moeten een hypnotisch effect hebben op de geest van de lezer. Handke gebruikt de lange zin om te overtuigen, om de lezer in een andere sfeer te brengen dan de zakelijke sfeer waartegen hij ten strijde trekt.’
Zijn stijl brengt je veelal in een flow, betrekt je bij de mijmerende gedachten van Peter. Alleen soms gaat hij te ver – zodat je wakker schiet uit de hypnose. Zo denkt hij drie synoniemen nodig te hebben om omgeven door vogelgeluiden te beschrijven: ‘omringd, omvat, omwonden door het monotone, sussende, je ten diepste geruststellende mussengesjilp.’ Toch pakt hij je dan weer met een originele observatie of sterke vergelijking. Het conflict tussen Asja en haar zus dat uitgevochten wordt op hun moeders begrafenis leidt tot het beeld van twee grote doggen die om het lijk van hun moeder vechten, ‘de flarden van het witte doodshemd met bloed en kwijl besmeurd’.

Dit zijn de beelden die het lezen van Het eind van het lied tot een plezier maken. Ook al wordt er soms lang op een bepaald moment doorgegaan of zijn sommige dingen vreemd, zoals de heftige vechtpartijen waarbij Peter en Asja elkaar serieus proberen te verwonden en zitten sommige vergelijkingen tegen het cliché aan. Het eind van het lied staat vol mooie zinnen, alleen jammer dat het verhaal te weinig boeit. Hom zou er goed aan doen om nog een boek te schrijven en ditmaal meer aandacht aan de plot besteden.

Hans Hom, Het eind van het lied
paperback, 288 blz, € 21.95
Atlas Contact, ISBN 978 90 254 4039 8


Joep Harmsen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s