Fokkesteeg, Utrecht, Nederland

Hoe lang duurt ‘een tijdje’? Dat vraagt de 11-jarige jongen die centraal staat in IJsbrood zich herhaaldelijk af. Zijn moeder is enkele dagen eerder plotseling het huis uitgegaan en zijn vader zegt dat zij een tijdje weg zal blijven. De oudere zus van de jongen is ervan overtuigd dat hun ouders gaan scheiden. Ondertussen probeert hij het hoofd koel te houden. Dat moet ook wel, want het nationale kampioenschap dammen voor jeugdteams, waar hij met zijn teamgenoten zo naar toe heeft geleefd, nadert met de dag.

Zichzelf moed inspreken
Owen Donkers (1977) maakte veel indruk met zijn tweede boek Calippo Cola (2011), een meeslepende novelle over een ongeveer zeventienjarige jongen die fanatiek honkballer is, verliefd wordt op een klasgenote, geacht wordt de eindexamenklas te halen, en ook nog een bijbaantje op een fabriek heeft. Het is nauwelijks te doen allemaal. Hij probeert zich op zijn doelen te focussen en zichzelf moed in te spreken, maar heeft niet door hoezeer zijn blikveld op de realiteit erdoor vernauwd raakt.

Donkers’ debuut Julien (2009) ging over een ambitieuze jonge Nederlands dichter die woonachtig is in New York en die zich, terwijl hij aan zijn artistieke ideaal werkt, staande moet zien te houden in de materialistische Amerikaanse samenleving. Het geschetste contrast tussen persoonlijke droom en daad was in deze roman wat zwaar aangezet, al was de bevlogenheid van de hoofdpersoon al meteen aansprekend. Twee jaar later vond Donkers echter in Calippo Cola, over een in essentie vergelijkbaar thema, een volstrekt natuurlijke verteltoon. Met ogenschijnlijk gemak maar op dwingende wijze voerde Donkers de lezer mee naar een climax waarin alles voor de jonge honkballer, scholier en geliefde samenkomt en op scherp wordt gezet.

Twee buurten waar je buiten kon spelen
IJsbrood speelt in de wijk Fokkesteeg (‘Utrecht, Nederland, Benelux, Europa, aarde, universum’, staat op een zelfgemaakt visitekaartje van de jongen), ergens eind jaren tachtig, tussen de maandag waarop de moeder vertrokken blijkt, en het weekend bijna twee weken later, wanneer het nationale damkampioenschap plaatsvindt. Tussendoor zijn er korte flashbacks waarin blijkt dat er al langere tijd spanningen waren tussen vader en moeder. Maar wat moet een jongen van 11 jaar daarmee? Het dagelijks leven is al moeilijk genoeg om te doorgronden.

Hij merkt wel op dat er soms ruzie in huis is, en dat vader eenmaal zo kwaad wordt dat hij een gat in een slaapkamerdeur slaat, waarop de jongen meet hoe dik het gat is. Bovendien wordt hij ermee geconfronteerd dat een stel waarmee zijn ouders bevriend zijn, gaan scheiden waardoor hun kinderen sindsdien tussen twee huizen pendelen. Het zet hem onvermijdelijk aan het denken over zijn eigen onzekere thuissituatie en hoe dat in de toekomst verder moet. ‘Twee vaders, als je moeder een vriend kreeg. Twee buurten waar je buiten kon spelen. Laten we gaan tienen. Tienen? O, dat is mijn andere leven. Ik bedoelde buskruit.’

Het weekend breekt aan waarin het damkampioenschap plaatsvindt. Tegen die tijd begint de mogelijke duur van ‘een tijdje’ – al bijna twee weken – voor de jongen zorgelijk lang te worden. Net als in Calippo Cola, komt het moment voor de hoofdpersoon waarop zijn droomwereld gedeeltelijk verwezenlijkt wordt, voor een ander deel in stukken breekt, en aangepast zal moeten worden aan een nieuwe levensfase. Zijn perspectief zal onvermijdelijk groter worden, net als op zijn zelfgemaakte visitekaartje. Dat alles tegelijk, op zo’n vanzelfsprekende manier verteld, en zo vol treffende details, levert opnieuw – om in sporttermen te spreken – een novelle van de buitencategorie op.

Owen Donkers, IJsbrood
hardcover, 112 blz, € 16,90
Thomas Rap, ISBN 978 94 004 0396 3


Erik Brus publiceerde met Fred de Vries het boek Gehavende stad, muziek en literatuur in Rotterdam van 1960 tot nu en is medesamensteller van verzamelboek ROTTERDAM. Hij realiseerde i.s.m. Laurens Abbink Spaink de novelization Zwartboek van de film van Paul Verhoeven. In 2015 verscheen het mede door hem samengestelde boek Ken zó in Boijmans – Frans Vogel 80 (Studio Kers). Lees meer artikelen van zijn hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s