Ontwricht ouderschap

Een moeder wandelt met haar zevenjarige dochter in een bolderkar naar de zee. Hoewel, wandelt… het is een behoorlijke strijd tussen Tessa, een 40-jarige gescheiden vrouw, en de elementen. Het is te heet, haar dochter Summer is te zwaar, de duinen zijn kaalgebrand ten gevolge van een rondwarende pyromaan, en Tessa is minstens even lichtontvlambaar. Samen met haar beste vriendin Gina en haar dochter Milja vieren Tessa en Summer vakantie in het geteisterde en verlaten duingebied, maar erg ontspannen verloopt dat niet.

Mini Me
De beknopte roman De weg naar zee is na Het besluit van Dola Korstjens (2008) en Lastmens (2010) het derde boek van Elke Geurts. Opnieuw toont de schrijfster een knap staaltje van haar beklemmende vertelkunst, gegoten in een snijdend verhaal over een moeder en haar dochter, haar ‘Mini Me’:

Een meisje dat precies zo dacht als zij. Ze zou haar platkussen. Ze zouden met hun regenlaarzen in de plassen springen. Gierend van het lachen. Ze hadden dezelfde humor. Mini Me zou haar hand pakken, haar aankijken met dezelfde ogen, Ze was als zij, maar dan jonger, mooier, slimmer. Een verbeterde versie. Stiekem hoopte ze natuurlijk op een perfecte versie.

In plaats daarvan krijgt Tessa een kindje dat, zoals Tessa het uiteindelijk tegenover haar ouders verwoordt, ‘niet goed’ is. ‘Ze is niet goed,’ zei ze zacht, ‘maar ik vind haar wel goed.’ Wanhopig vecht Tessa met de reacties en oordelen van de buitenwereld en haar familie, die stuitend hard zijn en variëren van: ‘Dit is er echt geen van ons’ (oma) tot ‘Het zijn de clowntjes van God, hè’ (oom) en ‘Heb je weleens aan plastische chirurgie gedacht?’ (Tessa’s vader).

Verkeerde verpakking
Gedreven door het gevoel dat ze opnieuw gefaald heeft – Tessa’s vader is hoogleraar, zelf is ze ‘slechts’ kapster – en de verbeten wens om haar dochter uit haar ‘verkeerde verpakking’ te bevrijden, loopt Tessa met Summer ziekenhuis in, ziekenhuis uit. Ze laat het meisje opereren aan tong, ogen, oren – alles om haar maar zo normaal mogelijk uit te laten zien. Een harde aanpak wordt daarbij niet geschuwd:

‘Wil je er net zo uitzien als gewone mensen?’
Dat wou ze.
‘Het doet wel even pijn, hè?’ Dat heeft mama al gezegd. Maar je krijgt elke dag een cadeautje van ons.’
Summer knikte.
‘Je mag ook zo blijven als je nu bent, Summer, maar dan krijg je natuurlijk geen cadeautjes. En als je straks naar de basisschool gaat, ook geen vriendjes.’

Tessa’s wensgedachte dat Summer normaal zal kunnen zijn als ze maar hard genoeg hun best doen, is even hardnekkig als absurd. Een mens is niet maakbaar, net zoals geluk of ouderschap of het leven überhaupt niet maakbaar zijn. Hoe geestelijk ontwricht Tessa werkelijk is, komt gaandeweg steeds duidelijker aan het licht. Terwijl ze enerzijds moedig probeert Summer te accepteren zoals ze is en haar met hand en tand verdedigt, wordt ze anderzijds verscheurd door een enorme woede over haar lot en soms zelf haat jegens haar onschuldige dochter:

‘Jij bent echt een mongool. Weet je dat?’ Ze schreeuwt het uit over de steppe.
‘Ik ben geen mongool.’
‘Je bent wél een mongool.’ Tessa schreeuwt nog meer. Pas als ze uitgeschreeuwd is, ziet ze hoe haar kind zichzelf heen en weer aan het wiegen is, haar eigen bovenarmen aaiend en daarbij zachtjes neuriënd. Ze kent het. Het is typisch mongolengedrag.

Het is een bitter en hartverscheurend verhaal dat Elke Geurts de lezer presenteert, maar heel menselijk, invoelbaar en met grote overtuigingskracht verteld. Geurts schrijft als een veenbrand: telkens wakkert er weer een nieuw vlammetje op en de brand die onderhuids woekert, is niet te blussen. De lezer blijft zwartgeblakerd achter.

Elke Geurts, De weg naar zee
gebonden, 156 blz, € 17,90/€ 12,99 (e-book)
De Bezige Bij, ISBN 978 90 234 8561 2


Vivian de Gier is schrijver, journalist, redacteur en schrijfcoach. Onder de naam A•Quattro•Mani maakt ze met Marc Brester recensies, literaire interviews en (reis)reportages door heel Europa, in tekst én beeld. Ook schrijven ze korte verhalen, novellen en biografieën. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s