Het was moeilijk om op de grond te blijven

Kunt  zich nog herinneren hoe levendig en fantasierijk uw eigen kinderbrein de wereld bezag? Een kind is in staat met zijn hoofd in een lampenkap te gaan staan, er vast van overtuigd dat niemand ziet waar het zich heeft verstopt.

Op het omslag van de roman Gele dagen van Laia Fàbregas (1973) prijkt niet toevallig een foto van een vrouw met een lampenkap op haar hoofd. In deze Bildungsroman volgen we het opgroeien van het Spaanse meisje Sira tot jonge vrouw. Twee verschillende vertelperspectieven – dat van Sira en dat van haar broer Nil – geven ieder een andere beschrijving van één en dezelfde levenssituatie. Wie beschrijft wat zich werkelijk heeft voltrokken? Hoe betrouwbaar zijn iemands herinneringen?

Lampenkap
Sira, die een stuk jonger is dan haar broer, groeit op in een geheel eigen, wat dromerige wereld. Het beeld dat zij heeft van haar broer is dat van stil verzet achter een gesloten kamerdeur met de televisie aan. Hoewel ouderlijke ruzies voor Sira half bewust op de achtergrond spelen, lijkt ze maar weinig onder de indruk als haar moeder (een biologe) op regelmatig basis naar Frankrijk vertrekt voor onderzoekingen op het gebied van rood gras. De huiselijke onenigheden strekken haar bovendien tot voordeel omdat ze van haar ouders, die het te druk hebben met zichzelf, relatief gemakkelijk toestemming krijgt zich aan te sluiten bij de ‘Castellers’, een groep mensen die bij wijze van Catalaanse volkssport menselijke torens bouwen. Deze andere wereld biedt Sira afleiding van de perikelen in het ouderlijk huis en bovendien een wat sprookjesachtige beleving van de werkelijkheid. Hoog boven de grond ervaart ze soms een onwerkelijke kleur van de lucht op gele dagen, door haar omarmd als goede tijding.

Sira zal gefascineerd raken door een foto die lijkt op de cover van Gele dagen: een auteursfoto op de achterflap van een boek waarop de schrijfster een lampenkap over haar hoofd heeft. Als Nil het vertelperspectief overneemt, ontdekken we dat deze vrouw een ingrijpende rol in zijn dagelijkse leven heeft gespeeld in de jaren dat hij ‘verdwenen’ was – ze hadden een relatie van wederzijdse bewondering gebaseerd op gedeelde leugens. Zijn streven om verdwenen te blijven en een ander leven op te bouwen zijn jammerlijk gestrand. Nil beschrijft het opgroeien van hem en zijn zus treffend als een toneelstuk waarin hun ouders de hoofdrol speelden, en Sira en hij slechts een bijrol, terwijl ze in geen enkele scène samen voorkwamen.

Projectie
Met het klimmen der jaren moet Sira onherroepelijk afdalen naar een meer volwassen vorm van leven. ‘Het was moeilijk om op de grond te blijven.’ Onderwijl worstelend met opleiding, vriendschap en relaties komt ze weer in contact met haar verdwenen gewaande broer. Langzamerhand wordt duidelijk wat de ware aard van hun achtergrond is geweest en dat ze nooit de sleutel bezat om alles te kunnen begrijpen.

Na haar debuut Het meisje met de negen vingers (2008) en de roman Landen (2010) heeft Fàbregas met Gele dageneen intrigerende roman afgeleverd, waarin ze duidelijk maakt dat we niet de ander of de wereld zien, maar het beeld dat we ervan hebben gecreëerd als projectie aan de binnenkant van onze eigen lampenkap. Een film gemaakt onder eigen regie, zo lijkt het, maar in belangrijke mate gekleurd door hetgeen anderen voor ons zichtbaar willen laten zijn. Totdat het rijstpapier van de kap scheurt en ons een ruimere blik gunt op wat zich werkelijk tonen wil aan de andere kant ervan.

Laia Fàbregas, Gele dagen
paperback, 245 blz, € 18,95
Anthos, ISBN 978 90 414 1868 5


Marc Brester is fotograaf, schrijver en recensent. Onder de naam A•Quattro•Mani maakt hij met Vivian de Gier recensies, literaire interviews en (reis)reportages door heel Europa, in tekst én beeld. Ook schrijven ze korte verhalen, novellen en biografieën. Lees meer artikelen van zijn hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s