Nieuwe bewoners op Dorpsstraat 5

De derde roman van Aukelien Weverling heeft een tijd op zich laten wachten. Met Politiek gevangene (2006) had ze laten zien dat ze kon schrijven, en grappig ook. Ik keek dan ook reikhalzend uit naar nieuwe roman, en Het land was het wachten waard.

Het dorp, de streek, waar het meisje Bette opgroeit wordt omschreven als een landschap zoals we dat kennen van schilderijen van de grote Hollanse meesters: groene weiden, grazend vee, godsvruchtige boerenfamilies die in de weer zijn met land- en tuinbouw. Bette, enig kind van Pa en Moe, verveelt zich stierlijk. Het is alsof de tijd stilstaat: hier gebeurt niets, of het moet zijn dat er een wolk overdrijft of een ‘laf vliegtuigje’ met pesticiden Pa op stang jaagt, want ‘o het gras, o de sloten en o de beesten’.  Moe is vooral bezig met het huishouden en het eten – Hollandse pot – en praat in spreekwoorden. Maar meer nog wordt er gezwegen. Zo blijft er voor Betje weinig ander vertier over dan de hond kunstjes leren of aardappels schillen, ‘want hier altijd koekoek éénzang wat ledigheid en duivel betreft’.

Droogkomisch
Aukelien Weverling heeft een bijzondere vorm gekozen om haar verhaal te vertellen. Het perspectief ligt bij Betje, maar het is niet geschreven in de ik- of zij-vorm, maar grotendeels in de ‘je’-vorm. Dat pakt in de droogkomische stijl van Weverling heel geslaagd uit. Niet alleen levert het geestige zinnen op, maar het schept ook een afstand tot Betje en haar omgeving, wat het verhaal iets universeels geeft, en het gevoel van tijdloosheid benadrukt. Dat wordt nog eens versterkt door de afgemeten zinnen en de versteende uitdrukkingen die te pas en te onpas worden gebezigd:

Moe d’r tuin hield ons in leven, en vakantie dus een schoffel om grond en tijd mee om te woelen. Je droeg de verse oogst in rieten mand de keuken binnen: radijs, spinazie en wat krulkool, vanavond zou Moe weer iets zeggen over hoe goed we het hadden hier op Gods vruchtbare akkers, met misschien een stukje uit de Bijbel om het te bewijzen.

De vreemdeling
Weverling gebruikt het klassieke thema van ‘de vreemdeling’ om het verhaal op te schudden.
Een vader met drie kinderen (de oudste, de middelste en de jongste) komen Pa helpen met het land. Betje, die graag wil gaan studeren, vindt een gelijke in de jongste, die een ruimere blik heeft op het bestaan dan gangbaar is. Hij is eveneens de enige die de nieuwe bewoners die op Dorpsstraat 5 komen wonen normaal bejegent.
Het nieuwe, ‘goddeloze’ gezin ziet er in de ogen van de dorpsbewoners raar uit, ze stinken en eten vreemd voedsel:

Wat de dochters waren van Dorpsstraat 5 schuifelden onzeker het schoolplein op. Wat de moeder was stond in de doeken gewikkeld aan de overkant van de straat. Wuifde naar haar kinderen. (…)
‘Pa zegt dat ze er in die landen soms wel zeventien maken, dat de helft sterft, omdat ze niet goed eten,’ wist Ronald.

Dat deze nieuwe buurtbewoners consequent worden omschreven als ‘wat de moeder is’ of ‘wat de dochter is’ doet soms een beetje geforceerd aan, maar is tegelijk heel effectief: dit zijn geen mensen, geen mensen zoals jij en ik, maar dingen, of misschien zelfs wel beesten. Als de jongste ziek wordt en sterft, wordt dat aan zijn contact met de nieuwelingen geweten en breekt de hel los.

Aukelien Weverling heeft een originele en geestige roman geschreven over bekrompenheid, buitensluiting en het valse religieus ‘gelijk’.

Als de as breekt, valt de kar – de climax van de roman zal voor sommige lezers te veel van het goede zijn. Naar mijn idee laat Aukelien Weverling echter vooral zien dat ze niet alleen over een vaardige pen beschikt, maar ook durft iets op het spel te zetten. Alleen al om die reden is Het land een genot om te lezen.

Aukelien Weverling, Het land 
Gebonden, 228 p., € 17,95/€ 12,99 (e-book)
Meulenhoff, ISBN 978 90 2908 920 3


Vivian de Gier is schrijver, journalist, redacteur en schrijfcoach. Onder de naam A•Quattro•Mani maakt ze met Marc Brester recensies, literaire interviews en (reis)reportages door heel Europa, in tekst én beeld. Ook schrijven ze korte verhalen, novellen en biografieën. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s