Headeromslag Kees Engelhart

De strijd van de kleine man

Dagen van van Putten (2013) is het eerste deel van Kees Engelharts megalomane poëzieproject en beslaat een periode van drie jaar in het leven van van Putten (sic). In totaal moet Dagen, de naam van de gehele reeks, twaalf delen bevatten, verdeeld over vier banden, die elk drie jaar beschrijven. De reeks zal dus zesendertig jaar beslaan.

Een gebrek aan ambitie kan Kees Engelhart niet verweten worden en een gebrek aan productiviteit ook niet: Engelhart publiceert bij zijn eigen uitgeverij de Manke God ook poëzie onder de namen van verschillende, zoals hij het zelf noemt, autoniemen, zoals: Mila Fertek, Fabian de Sackenay en Nol Krentsch. En nu dus Dagen van van Putten: een dichtbundel (ja?) van vierhonderdenvijftig bladzijden. Dagen van van Putten is een verslag van een strijd tegen de bureaucratie van gecorrumpeerde, empathieloze leidinggevenden, maar ook van een worsteling met de eigen koppigheid.

Zoeken naar een leestactiek
In een brief aan zijn (fictieve) uitgever Theodoor Brumming, tevens het personage dat Engelhart naar voren schuift als auteur van Dagen van van Putten, schrijft Engelhart: ‘Dagen is een epos, een dagboek, een Enkhuizer almanak, een psychografie, dichtkunst, proza, geschiedschrijving’. Als het dit alles is, hoe lees je het dan? Poëzie vereist nu eenmaal een andere leeswijze dan een proza.
Dagen van van Putten heeft een verhalende ontwikkeling, die je door wilt blijven lezen zoals je een roman leest: zonder aandacht voor individuele woorden of zinnen, maar hongerig naar het vervolg. Maar het boek bestaat uit gedichten; hoewel prozaïsch, ze worden toch gepresenteerd als gedichten met strofes en regelafbrekingen. Een gedicht nodigt uit tot een andere aanpak: het langzaam lezen, met veel aandacht voor individuele woorden en zinnen en het herlezen van individuele gedichten. Een gedicht moet je op je laten inwerken, laten rijpen in je brein. In een roman is het zelden nodig om hoofdstukken te herlezen: er is een drang naar het volgende hoofdstuk en het vervolg van het verhaal. Deze afweging is steeds aanwezig tijdens het lezen van Dagen van van Putten: het te herlezen en even te laten rusten om de betekenis goed door te laten dringen of toe te geven aan de nieuwsgierigheid naar het verdere verloop van het verhaal.

Bijna onpoëtisch
De stijl van de gedichten benadert spreektaal in woordkeuze en ritme. Daardoor ontstaat de neiging om verder te lezen, door naar het volgende gedicht. De bijna onpoëtische stijl zorgt ervoor dat je nergens stokt, niet blijft hangen bij een zin of raar woord. Dit past goed bij de vorm van de bundel, om het geheel vaart te geven: vierhonderdenvijftig pagina’s van moeilijk doordringbare poëzie is niet vol te houden als je ook nog een verhaalontwikkeling wil volgen. Er dreigt wel een zekere eentonigheid in de gedichten te sijpelen door de beperkte woordkeuze en het weinig spannende ritme, nog sterker doordat de namen van de personages altijd voluit en vaak worden genoemd.
Van Putten ligt voortdurend overhoop met zijn leidinggevenden van ‘het bos’ en van een school waar hij werkt. Wat de aanleiding van het conflict is blijft nogal vaag, maar doordat je minutieus verslag krijgt van zijn strijd is het wel invoelbaar. In zijn zoektocht naar gerechtigheid wordt van Putten gesteund door de drie overige belangrijke personages: Mevrouw Leenschat van Bodegraven, dichteres; Doppertje Kid, pistoolheld; en Theodoor Brumming, uitgever. De verlegging van perspectief naar deze personages zorgt ervoor dat er wat lucht in het verhaal komt en je een adempauze krijgt van de claustrofobische gedachten van van Putten. Ook het personage de kleine man duikt af en toe op en is van Putten op zijn weerloost: een speelbal van omstandigheden.
Kees Engelhart heeft met Dagen van van Putten een aangrijpend epos geschreven over een strijdende man, die eigenlijk niet opgewassen is tegen de krachten die hem teisteren. Als van Putten is deze man verbeten en koppig, vastberaden om zijn recht te halen, maar de energie van de kleine man is eindig en zijn strijd is zo zwaar dat hij af en toe zijn kop laat hangen. Hopelijk blijft Engelhart, daarentegen, onvermoeid doorgaan en slaagt hij erin om Dagen te voltooien als inspiratie voor alle kleine mannen in de wereld. Er rest ons niets anders dan hoop.

Kees Engelhart, Dagen van van Putten
paperback, 450 blz, €15,00
De Manke God, ISBN 978 94 90869 06 9


Joep Harmsen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s