Het leek stiller dan het was

Perfecte mensen hebben perfecte tuinen. De buurman van Seije heeft de mooiste tuin van Vlieland. Hij heeft er zelfs prijzen voor gekregen. ‘Het was goed voor het dorp, zo’n mooie tuin. En daar hielden de mensen van, van dingen waar iedereen wat aan had.’ 

Jammer genoeg verdwijnt de waarde van een mooie tuin snel wanneer je zelf niet langer aan het toonbeeld van perfectie tegemoet komt. ‘Maar toen de buurman steeds vaker in slaap viel tijdens een overleg, begonnen de mensen te praten en daarna te klagen.’ De buurman, tevens burgemeester, zou het dorp laten verslonzen. ‘Ik denk dat er daarom iets knapte in de buurman, die avond toen Teun en ik de hond in zijn tuin begroeven,’ peinst Seije.

Ontbinding
Met slechts een paar rake pennenstreken roept Eva Kelder in Het leek stiller dan het was meteen een ongemakkelijk gevoel op bij de lezer. Een beetje zoals in de beroemde openingsscène van David Lynch’ film Blue Velvet. Onder het vernis stinkt het. Daar ligt iets te rotten wat niet voor eeuwig verborgen kan blijven. Het is dit laagje vernis waar Seije ook naar hunkert. Hoe dichterbij ze komt, hoe meer ook haar leven de geur van ontbinding verspreidt.
Het leek stiller dan het was is de debuutroman van Eva Kelder (1980). Kelder studeerde Engelse Letterkunde en Journalistiek. Ze maakte korte films voor VPRO’s Holland Doc en publiceerde korte verhalen in verschillende literaire tijdschriften. Met Het leek stiller dan het was zet Kelder een overtuigend debuut neer.

Het leven zelf vormgeven
Lynchiaans is Kelders roman verder allerminst. Kelder schrijft realistisch proza, gegoten in strenge maar fijngevoelige zinnen. Hoofdpersoon Seije is een roodharig meisje met een witte huid. Een buitenbeentje en een geboren twijfelaar. Samen met haar homoseksuele vriendje Teun slijt ze haar dagen op het burgerlijke Vlieland. Ze woont samen met haar moeder Fenna, die ze veracht vanwege haar lijdzame houding.
‘Een vogel is een vogel omdat hij niets anders is,’ verzucht Fenna eens. Seije wil wel anders zijn. Niet zwak en middelmatig, maar perfect. Een geslaagd iemand, die zich niet laat vormen door het leven, maar het leven zelf vormgeeft. Wanneer Seije het eiland verlaat voor een studie in Edinburgh lijkt ze haar doel te bereiken. Vooral wanneer ze de onberispelijke Daniel ontmoet en met hem naar New York verhuist, waar ze overdag werkt aan haar proefschrift en ’s avonds dineert in chique restaurants.

De dingen krimpen
Het leek stiller dan het was is het verhaal van een generatie. Seije gelooft dat ze zichzelf tot een perfect mens kan maken, totdat ze de rekening van al haar inspanningen gepresenteerd krijgt. Kelders debuut levert een venijnig inkijkje in de ziel van een jong iemand gevormd door het maakbaarheidsideaal. Maar Het leek stiller dan het was is meer dan dat. Het biedt ontroerende bespiegelingen over vriendschap, liefde, herinneringen en het verstrijken van de tijd. Weemoed ademt door iedere kier in het boek. ‘Het is waar wat de mensen zeggen,’ denkt Seije. ‘De dingen krimpen. Ook je jeugd. Ook het eiland. Niet verschrompeld, maar gehalveerd toch minstens.’
Dit alles wordt door Kelder beschreven in een precieze stijl die tegelijkertijd rijk aan emotie is, vol zinnen die weten waar het pijn doet. Soms vergaloppeert Kelder zich. Vooral in haar sfeerbeschrijvingen wil ze weleens een zalvend toontje aanslaan, en het middenstuk had wat korter gemogen. Uiteindelijk doet het weinig af aan het eindresultaat. Het leek stiller dan het was is een debuut dat staat als een huis. Met geen perfecte, maar wel een verdomd mooie tuin. Gelukkig maar.

Eva Kelder, Het leek stiller dan het was
paperback, 288 blz, € 17, 95
Meulenhoff, ISBN 978 90 290 8900 5


Bart Smout studeerde literatuurwetenschap in Utrecht. Hij is columnist voor joop.nl, schrijft recensies voor Passionate Platform en de Reactor, bezoekt rare kleine musea voor Mest Magazine en is redacteur bij Univers, de onafhankelijke universiteitskrant van Tilburg University. In 2009 verscheen zijn roman Lege Lijnen bij uitgeverij Prometheus. Lees meer artikelen van zijn hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s