Minimalisten, postmodernisten, land en pop artists en performancekunstenaars

Aan het einde van het jaar komt ieder zichzelf respecterend (literair) medium met een lijst van de beste boeken van dat jaar. Van serieuze media als Time Magazine, The New Yorker en New York Times Book Review tot het meer frivole, maar niet minder invloedrijkeThe Oprah Magazine en populaire cultuurblogs als Salon, Slate, Daily Beast en Flavorwire, The Flamethrowers van Rachel Kushner kwam in 2013 op zeventien van die lijsten voor. Daarnaast werd het genomineerd voor de National Book Award, de Folio Prize en de Baileys Women’s Prize for Fiction. Volkomen terecht.

Chaotische scene
The Flamethrowers, De vlammenwerpers in Nederlandse vertaling, is Kushners tweede roman (haar debuut, Telex From Cuba, werd ook al genomineerd voor de National Book Award en andere prijzen) en vertelt het verhaal van een naamloze hoofdpersoon, die op eenentwintigjarige leeftijd vanuit Reno, Nevada naar New York vertrekt. Ze droomt ervan kunstenaar te zijn en in de jaren zeventig van de twintigste eeuw is New York nu eenmaal de plek om die droom waar te maken. Ze komt terecht in een chaotische kunstenaarsscene vol minimalisten, postmodernisten, land en popartists en performancekunstenaars. Hier ontmoet ze een nieuwe liefde, de beroemde Italiaanse kunstenaar en erfgenaam van een motorimperium Sandro Valera, die haar de bijnaam Reno geeft.
Wat volgt is een haast duizelingwekkend verhaal vol andere verhalen. Iedereen die Reno ontmoet heeft wel iets te vertellen. De belevenissen van performancekunstenaar Burdmoore Models activistische kunstenaarscollectief The Motherfuckers, de futuristische en wellicht fascistische praktijken van Sandro’s grootvader, de duidelijke leugens van serveerster Giddle – als dat haar echte naam is –, het boek staat vol met anekdotes, herinneringen, monologen, bandopnames en speeches. Ondertussen probeert de van nature meer zwijgzame Reno naam voor zichzelf te maken, wat door haar dominante vriend tegelijk aangemoedigd en afgeremd wordt. Ze houdt vol en komt via Sandro’s beste vriend Ronnie, een in elkaar gereden motor, merkwaardige manieren van staken en het breken van een snelheidsrecord in Italië terecht om te werken aan een fotoreportage voor het bedrijf van Sandro’s familie. Italië bevindt zich op dat moment middenin de zogenaamde Jaren van Lood, de periode waarin het land geteisterd werd door de Rode Brigades en soortgelijke terroristische organisaties. En dan zitten we pas op de helft van het verhaal.

Afscheid van vastomlijnde rollen
De veelheid aan verhalen, maar ook aan gedachten en karakters vormt de grote kracht van De vlammenwerpers. Hoewel sommige personages in het stereotiepe blijven hangen – wat wel hele grappige bladzijdes oplevert – zijn de hoofdpersonen zo rond, ambivalent en tegenstrijdig als echte mensen. Reno is een strong female lead, maar niet op de manier van Buffy of The Bride. Ze is ambitieus en doelgericht, maar laat zich volledig meeslepen door mannen (en één vrouw). Ze rijdt motor, maar laat zich ook door haar vriend in dure designerjurken hijsen. Ze is intelligent en talig, maar houdt liever haar mond, ook als de zoveelste man haar weer vertelt hoe iets in elkaar steekt terwijl ze er zelf meer vanaf weet. Zo daagt Kushner de traditionele invulling van wat een man en wat een vrouw is of zou moeten zijn uit, maar met veel humor en zonder het door je strot te duwen. Daarbij laat ze zien dat vastomlijnde (gender)rollen ook nadelig zijn voor mannen. Net als Reno is de mannelijke protagonist, Sandro, een ambivalent personage. Hij is zelfverzekerd, dominant, zelfs macho, maar wil absoluut geen zorgzame vrouw en bewondert – tot op zekere hoogte – Reno’s eigengereidheid. Hij volgt zijn eigen weg en gaat tegelijkertijd gebukt onder de eisen van zijn steenrijke familie. Ook is hij dol op Sylvia Plath (blijkbaar een schrijver voor vrouwen, maar dat is een heel andere discussie).
Ook al is De vlammenwerpers een historische roman, door zijn pluriformiteit of verscheidenheid past het helemaal in deze tijd, waarin we, weliswaar moeizaam en langzaam, afscheid aan het nemen zijn van vooropgezette noties van man en vrouw, maar ook van homo, hetero, zwart, blank, etc.. Ook al is dat soms (vaak) onder protest. Amerikaanse critici werd al verweten  dat hun gejubel vooral door genderpolitiek is ingegeven. Misschien is dat zo. Misschien ook niet. Misschien is het gejubel gewoon volkomen terecht. 

Rachel Kushner, De vlammenwerpers
(oorspr. titel The  Flamethrowers, Ned. vertaling Lidwien Biekmann, en Maaike Bijnsdorp)
paperback, 480 blz, € 21,90
Atlas Contact, ISBN 978 90 254 4223 1


Silvana Sodde is schrijfdocent, tekstschrijver, redacteur, recensent, maar bovenal: boekenliefhebber. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s