Zo drankzuchtig dat oorzaken er niet meer toe doen

In 1968 overleed de Amerikaanse schrijver Charles Jackson aan een drugsoverdosis in het beruchte Chelsea Hotel in New York. Hij werkte toen aan een opvolger van zijn grootste literaire prestatie, Het verloren weekend. Het succes van die roman moet voor Jacksons gevoel destijds tientallen mensenlevens achter hem hebben gelegen. Hij leefde in het Chelsea Hotel het leven van een vergeten schrijver en leverde een verloren strijd tegen zijn verslavingen.

Hoe anders was het voor Jackson in 1944, het jaar waarin Het verloren weekend verscheen. Zijn debuut kreeg lovende kritieken en verkocht uitstekend. De verfilming sleepte vervolgens vier Oscars in de wacht. Alcohol en pillen domineerden toen al zijn leven, maar verslavingen hebben altijd een mooier aanzicht wanneer geld en roem tegen de plinten omhoog klotsen.

Het geld en de roem bleven niet. De romans die Jackson na Het verloren weekend schreef kregen gemengde kritieken en verkochten matig. Jackson worstelde met een writer’s block, kreeg de drank en pillen niet van zich afgeschud en zonk langzaam weg in de vergetelheid. In het jaar dat hij overleed was hij ‘die ene schrijver van Het verloren weekend,’ een roman die nog wel een belletje deed rinkelen, maar amper werd gelezen.

Geen excuses
De laatste tijd is er in Amerika hernieuwde aandacht voor Jackson, mede dankzij een prachtige biografie van Blake Bailey. Uitgeverij Lebowski maakt Het verloren weekend nu beschikbaar in het Nederlands, vertaald door Johannes Jonkers. Een terechte reddingsoperatie, want Het verloren weekend is een juweel van een roman.
Het verloren weekend speelt zich af in het Manhattan van 1936 en beschrijft de vijfdaagse helletocht van alcoholist Don Birnam. Wanneer Dons broer naar het platteland vertrekt voor een uitje stort Don zich in een draaikolk van drank, katers en deliriums die onherroepelijk naar de afgrond leidt. Iedere dag heeft Don maar een opdracht: zo snel mogelijk aan geld komen om drank te kopen. ‘De ene borrel leidde onvermijdelijk naar de volgende, meer eiste nog meer, het werd steeds makkelijker tot het culmineerde in de wanhopige behoefte, niet langer makkelijk, die hem op dagen als deze verpletterde. Zijn behoefte om te ademen was niet dringender.’
De motieven achter Dons drankzucht doen er eigenlijk niet toe. Jackson geeft wel wat suggesties, maar uiteindelijk maakt het hoe of wat niet uit. ‘Rot op met die oorzaken – afwezige vader, klap van het studentencorps, te veel moeder, te veel geld, of de tientallen andere redenen waar je op terugviel om jezelf te rechtvaardigen. Ze vielen in het niet bij dat ene feit: je dronk en je ging eraan dood.’ De verslaving heeft geen excuses nodig om te verleiden. En dus strompelt Don dagenlang van fles naar fles, van lommerd naar lommerd, naar het ziekenhuis en weer terug, totdat hij zich niet meer kan bewegen en waanbeelden hem insluiten.

Ongekend psychologisch inzicht
De helletocht van Don wordt door Jackson met ongekend psychologisch inzicht beschreven. Geen twijfel over mogelijk: Het verloren weekend is geschreven door een ervaringsdeskundige, iemand die de onnavolgbare gedachtekronkels van een verslaafde blind kan uittekenen. Maar de roman is meer dan een psychologisch verslag gegoten in literaire vorm. Het verloren weekend is evengoed een aangrijpende analyse van het menselijk tekort, van de last die leven heet en van de roes die altijd begint als een doekje voor het bloeden en eindigt als een schotwond. Bovenal is het een goudeerlijk en indringend relaas. Verwacht geen opgeklopt sentiment, maar een vlijmscherp portret van een mens dat het niet gegeven is om sterker te zijn dan zijn zwaktes. De opvolger van Het verloren weekend is in ons land helaas nooit verschenen. Maar dankzij uitgeverij Lebowski krijgt Jacksons vergeten verslavingsroman uit 1944 nu een tweede leven in het Nederlandse taalgebied. Het verloren weekend verdient een plekje in de boekenkast van iedere serieuze literatuurliefhebber, tussen de klassiekers.

Charles Jackson, Het verloren weekend
(oorspr. titel The Lost Weekend, Ned. vertaling Johannes Jonkers)
paperback, 318 blz, €19,95
Lebowski Publishers, ISBN 978 90 488 1832 7


Bart Smout studeerde literatuurwetenschap in Utrecht. Hij is columnist voor joop.nl, schrijft recensies voor Passionate Platform en de Reactor, bezoekt rare kleine musea voor Mest Magazine en is redacteur bij Univers, de onafhankelijke universiteitskrant van Tilburg University. In 2009 verscheen zijn roman Lege Lijnen bij uitgeverij Prometheus. Lees meer artikelen van zijn hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s