PP omslag John Schoorl

Existentialisten die het leven uitdagen

‘Ga erop uit, zoek de ruwe randen van het leven. Je weet nooit aan welke reis je begint. Je gaat je visioenen en verlangens achterna. Dat heeft Jack voor mij in gang gezet. Je gaat ze zoeken, net zo lang tot de zon – waar dan ook – ondergaat.’ Aldus een van locals die John Schoorl op reis in de V.S., nabij de Rocky Mountains, tegenkomt. Schoorl volgt de sporen van de legendarische schrijver en beatnik Jack Kerouac, waarbij hij diens roman On the Road uit 1957 als kompas gebruikt, en tekent op wat er nog van de geest van Kerouac (die in 1969 is gestorven) te vinden is. Het resultaat is een desolate, stemmige, en tegelijk inspirerende reportage over een stel eigenzinnige loners in een uithoek van Alaska, en over een schrijver die de uithoeken van het leven opzocht voordat hij opbrandde, slechts 47 jaar oud.

Tijdloos
John Schoorl, verslaggever van de Volkskrant, portretteert in zijn nieuwe verzameling reportages Iedereen stapt weleens af op het eerste gezicht zeer uiteenlopende figuren. Voortijdig overleden schrijvers Jeroen Mettes en Robert Loesberg en hun nabestaanden; de vastgoedoplichter Nico V, de 91-jarige Duitse neef van de Amerikaanse cultauteur Charles Bukowski; directeur Wim Pijbes van het Rijksmuseum ten tijde van de hectische heropening in 2013; een vergeten voetballer, een afstappende fietscoureur; Jimmie Nicol die in 1964 twaalf dagen drummer bij The Beatles is geweest en daarna uit het zicht verdween.
Opvallend daarbij is dat de reportages een tijdloos karakter hebben, en dat het niet erg veel lijkt uit te maken of de geportretteerden nog in leven zijn of al jaren geleden gestorven. Ook maakt het betrekkelijk weinig verschil of Schoorl de betreffende personen geïnterviewd heeft, of hun gangen is nagegaan, of hun nabestaanden heeft opgezocht. De hoofdpersonen worden opgevoerd, alsof Schoorl naast hen staat en optekent wat er met hen gebeurt: vaak op dat ene cruciale moment waar ze naar toe hadden geleefd, waarop ze hun korte moment van glorie kenden, of toen hun leven in een klap veranderde.

Rebels en geestig
Schoorls stukken hebben vaak een existentialistisch karakter. Zoals over Robert Loesberg (1944-1990), de Rotterdamse schrijver die twee indrukwekkende boeken vol mensenhaat schreef maar in de vergetelheid raakte en uiteindelijk dood in zijn eigen huis gevonden werd, waarschijnlijk van de trap gevallen na een epileptische aanval. Door de ogen van Loesbergs dochter Lizzy en zijn toenmalige vrouw Marijke, karakteriseert Schoorl deze cultschrijver wiens debuut Enige defecten recent is heruitgegeven. Robert was als kind al beschadigd, opgroeiend in een gebroken gezin en met een vader die fout was geweest in de oorlog. Marijke herinnert zich nu de jongen die zij begin jaren zestig op de kunstacademie in Rotterdam zag, ‘helemaal in existentialistisch zwart, met zwarte leren laarzen en jas, zonnebril en halflang haar. Een gozer die ging staan als iedereen ging zitten: rebels, geestig, scherp en met een grote bek.’ Robert en Marijke hingen rond in de literaire cafés in de stad, met schrijvers als Riekus Waskowsky en C.B. Vaandrager, en trokken liftend door Europa. En toen ging Robert schrijven: een door een ellendige jeugd gekleurd proza. Marijke: ‘Door te provoceren verweerde hij zich tegen een wereld die hard voor hem was geweest.’ De reportage eindigt met Lizzy’s overdenking dat het werk van haar vader hoe dan ook uniek en niet vergeten is.

De randen van de taal
Provoceren, dat deed ook dichter, schrijver en blogger Jeroen Mettes, die in 2006 op 28-jarige leeftijd een eind aan zijn leven maakte. Schoorl spreekt met twee ooms van Jeroen, en met literatuurwetenschapper Frans-Willem Korsten, en roept het beeld op van een bevlogen en maatschappelijk geëngageerde  jongen. Mettes worstelde met depressies maar bleef de confrontatie zoeken met zichzelf en zijn omgeving, terwijl hij de randen van de taal opzocht, zijn lezers uitdaagde en als student zelf Korsten naar een hoger plan tilde. Ook het werk van Mettes is, na enige jaren stilte, heruitgegeven omdat hij voor de troepen uitliep en daarmee meer blijkt te zijn geweest dan een tijdgebonden fenomeen.Iedereen stapt wel eens af staat vol met dergelijke schitterende portretten van existentialisten die het leven durven uit te dagen. Met alle beschadigingen en nieuwe vergezichten van dien.

John Schoorl, Iedereen stapt weleens af
paperback, 224 blz, €17,90
Van Gennep, ISBN 978 94 616 4309 4


Erik Brus publiceerde met Fred de Vries het boek Gehavende stad, muziek en literatuur in Rotterdam van 1960 tot nu en is medesamensteller van verzamelboek ROTTERDAM. Hij realiseerde i.s.m. Laurens Abbink Spaink de novelization Zwartboek van de film van Paul Verhoeven. In 2015 verscheen het mede door hem samengestelde boek Ken zó in Boijmans – Frans Vogel 80 (Studio Kers). Lees meer artikelen van zijn hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s