Steeds minder met een ander te verwarren

Op dit moment viert theatermaker, verhalenverteller, aanschouwer, bevrager en relativeerder Marjolijn van Heemstra (1981) vier en vijf sterren triomfen met de theatervoorstelling Als ik de liefde niet heb – een voorstelling die het zwijgen over misbruik in de kerk wil doorbreken en oproept tot meer openheid en minder hypocrisie. Opnieuw een productie waarin een verontwaardiging vorm, en het verzwegene stem krijgt.

Ook haar recente poëzie in de bundel Meer hoef dan voet getuigt van haar nieuwsgierige en onderzoekende manier van waarnemen. Van Heemstra durft een ogenschijnlijk naïeve verwondering naast verrassend en kritisch taalgebruik te laten bestaan. Daarbij zelf een bescheiden schakel in de genetische ketting van de evolutie, vergankelijk in een eeuwig bewegend nu

in mij sleept een slak zich prehistorisch kalm
terug naar het begin en een mens zich naar het einde; geen van beide
is in zicht, alleen dit tijdelijke midden.

Ze is een wereldburger die een brug slaat tussen het pleistoceen en het moment waarop interplanetaire communicatie een gewoonterecht zal zijn geworden. Allesomvattend en klein tegelijkertijd. Geloofwaardig door een diep doorleefd besef van eigen menselijke beperking. De sterren liggen vooralsnog ver buiten bereik, maar hoop doet al op het kinderfeest leven.

Binnen kijken ze een film
Over zeven manieren om Mars te bereiken, likken ze
aan ijsraketten, oefenen in zweven voor als ze later
door de dampkring gaan.

Wij zijn wees maar hebben zilver, tape en
telescopen, en in onze schoot een machtig
reservoir aan ruimtevaarders.

Twijfels over het hogere
Een flink aantal van de teksten weerspiegelen haar ervaringen in het ruimtevaartcentrum ESA – waar zij huisdichter is – en geven hierbij de verwantschap tussen Noordwijk en het heelal in overweging. In een veelheid aan losse associatieve indrukken blijft Van Heemstra meestal op het scherp van de snede, ook als haar twijfels over het hogere aan bod komen ondanks toenaderingspogingen  van beide kanten.

Het gebeurde in een zomer, iedereen sliep nog, maar ik lag wakker en trok
aan mijn huid, die meegaf!, laag voor laag, Gods gangenstelsel bleek
te beginnen in mij, open mens.

Totdat God zich bedacht

De route doodliep op een stekelige laag, daaronder niets verhevens maar
bloed. De huid begon schijnheilig te ontkennen, herstelde zich van knallend
rood naar een kalm soort zalm, met hier en daar streepjes potdicht weefsel.

Sporen van de tijd
Ook haar adellijke achtergrond, het verglijden van de generaties, slaapgebrek, de oorsprong en regelmatig ook de vergankelijkheid van het leven (‘Na de beroerte’, ‘Bodyscan’ en ‘Collageen’), alles geeft aanleiding tot een bijkans schetsmatige poëzie die de sporen van de tijd verkent. Zoals in ‘Collageen’:

Het is begonnen. Het traag opdrogen van mijn lach,
mijn frons, de vorm waarin ik jaren mijn lippen
heb geplooid om te doen alsof ze voller waren

Er is nog wat vet om in te schuilen, restjes elastiek
en jeugd, vel van niemand in het bijzonder,
maar de rest is onherroepelijk mezelf

Mijn pruilen, mijn knipoog, onvrede rond mijn mond, alles
wordt met gevoel voor detail verhaald op de bleke lap
die tot voor kort van iedereen had kunnen zijn

Mijn ware aard ligt nu onbeschermd op mijn gezicht,
uniek vertakt, ik ben steeds minder
met een ander te verwarren

Van Heemstra’s vermogen om zich uit te drukken, wordt magisch doordat haar taal het bijzondere in het gewone beschrijft. Haar (onder)zoekende aard en zelfreflectie houden de lezer een uitnodigende spiegel voor, één die regelmatig een glimlach weet te ontlokken.

Marjolijn van Heemstra, Meer hoef dan voet
Paperback, 60 blz, € 17,50
De Bezige Bij, ISBN 978 90 2348 273 4


Marc Brester is fotograaf, schrijver en recensent. Onder de naam A•Quattro•Mani maakt hij met Vivian de Gier recensies, literaire interviews en (reis)reportages door heel Europa, in tekst én beeld. Ook schrijven ze korte verhalen, novellen en biografieën. Lees meer artikelen van zijn hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s