De favoriete songtekst van Ivo Victoria

In november 2001 was ik in New York. Samen met een vriend bezocht ik Ground Zero. De plek waar de torens hadden gestaan was hermetisch afgehekt. Overal hingen en lagen bloemen, kindertekeningen, foto’s, wanhopige boodschappen. Ik herinner me een fiets van een koerier die aan een lantaarnpaal was vastgeketend. Hij zat onder een laag as, in het frame en zadel geschroeid door de hitte. Op de bagagedrager lag een roos.
We wandelden helemaal om Ground Zero heen. We zagen steeds minder mensen, steeds minder toeristen, steeds minder posters en bloemen. Aan de noordzijde van de crashsite liepen we alleen op straat. Het was koud. Iets verderop zagen we een grote poort in de hekken. Vrachtwagens reden af en aan en voor iedere vrachtwagen werd de poort door werkmannen zo snel mogelijk open en weer dicht gedaan. We namen positie in aan de overkant van de straat en we wachtten. Na een minuut of tien ging de poort open. Gedurende enkele seconden kregen we vrij zicht op het monster. Het lag roerloos te slapen in de mist, grijs in grijs. Vreedzaam op een vreemde manier. Misschien droomde het wel, bedacht ik. Van een zonovergoten plein waar kinderen spelen. En met elke vrachtwagen die wegreed, werd het kleiner, tot het helemaal verdwenen zou zijn.
Een half jaar later hoorde ik ‘Jesus, Etc’ van de Amerikaanse band Wilco, waarin de wanhoop van de New Yorkers zo mooi vorm wordt gegeven: ‘Tall buildings shake, voices escape, singing sad sad songs tuned to chords strung down your cheeks…’
Het mooie is dat het album Yankee Hotel Foxtrot, en dus ook deze song, werd opgenomen maanden voor de aanslagen, en de tekst nooit bedoeld was ernaar te verwijzen. Daar komt bij dat de oorspronkelijke releasedatum van het album was vastgesteld op 11 september 2001 maar dat die door problemen met de platenmaatschappij verplaatst diende te worden. En om het af te maken staan op de cover van het album twee torens die verdacht veel op de WTC torens lijken. Het duurde niet lang voordat Jeff Tweedy, de zanger van Wilco die dit liedje schreef, profetische kwaliteiten werd toegedicht en nog steeds is dit nummer voor veel Amerikanen het ultieme 9/11 lied. Dat heeft veel te maken met de wanhoop en tegelijk het hoopvolle verlangen naar liefde en warmte die uit de tekst maar ook de productie van het nummer spreken en de tegelijk gebroken én zalvende stem van Jeff Tweedy.
Zonder twijfel heeft Tweedy het niet over de aanslagen, maar wellicht is ‘Jesus, Etc’ een jammerklacht tegen het materialisme, met de instortende wolkenkrabbers als metafoor voor de winstbejag van beurshandelaren en banken (al bij al toch wel een behoorlijk profetische song dus) hetgeen Tweedy in contrast plaatst met de ik-persoon die zijn troost en liefde aanbiedt in het besef dat zij ‘all of Gods money’ zijn. Al zou je op basis van de zin ‘you can combine anything you want’ en observaties als ‘you were right about the stars, each one is a setting sun’ ook kunnen beweren dat dit nummer over (bijstand aan) een drugsverslaafde gaat. Overigens, de twee torens op de cover van Yankee Hotel Foxtrot vormen in werkelijkheid het Marina City-gebouw – en dat staat in Chicago.
Enkele weken geleden was ik in New York en ik liep voor het eerst in tien jaar een rondje om Ground Zero heen. Er is een nieuwe toren in aanbouw, die nog hoger is dan het oude World Trade Center. En opnieuw moest ik aan ‘Jesus, Etc’ denken, ook al weet ik nu dat dit nummer in letterlijke zin niks met die plek te maken heeft. Toch is het voor mij met die torens verbonden, zoals het eigenlijk verbonden is met elk moment waarop ik iets zie gebeuren waarbij de mens zijn hand dreigt te overspelen. Gebouwen die te hoog willen reiken, wagens die te snel willen rijden, woorden die te veel willen beloven, meningen waarvan men vergeten is wat ze eigenlijk zijn: kansloze dromen. En Tweedy weet waartoe het leidt: klagende stemmen die wanhopig door de lucht zwemmen, zoekend naar houvast, jammerend en bang maar helaas: ‘last cigarettes is all you can get, turning your orbit around.’

Jesus, Etc (Wilco)

Tall buildings shake
Voices escape singing sad sad songs
Tuned to chords strung down your cheeks
Bitter melodies turning your orbit around

Don’t cry
You can rely on me honey
You can come by any time you want
I’ll be around
You were right about the stars
Each one is a setting sun

Tall buildings shake
Voices escape singing sad sad songs
Tuned to chords strung down your cheeks
Bitter melodies turning your orbit around

Voices whine
Skyscrapers are scraping together
Your voice is smoking
Last cigarettes are all you can get
Turning your orbit around

Our love
Our love
Our love is all we have
Our love
Our love is all of God’s money
Everyone is a burning sun

tekst: Jeff Tweedy
muziek: Jeff Tweedy en Jay Bennett


Ivo Victoria (1971) emigreerde in de zomer van 2002 vanuit Antwerpen naar Amsterdam alwaar hij sindsdien woont en werkt. In 2009 verscheen zijn eerste roman: Hoe ik nimmer de Ronde van Frankrijk voor min-twaalfjarigen won (en dat het me spijt). Zijn tweede roman Gelukkig zijn we machteloos werd genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs 2012. Dit voorjaar verscheen Dieven van vuur, het relaas van drie vrienden die hun weg trachten te vinden in de hippe Antwerpse scene van de jaren negentig.

Deze editie van Losgezongen verscheen eerder in het juli-aug 2012 nummer van Passionate Magazine.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s