Aan de start zonder strijdplan

Na twee romans schreef Thomas Heerma van Voss (1990) de verhalenbundel De derde persoon. Vier van de zeven verhalen gaan over twintigers op de drempel van het ‘echte leven’ waarvan ze niet weten hoe ze dat moeten binnentreden. Ze worden omringd door leeftijdgenoten die vooral gezien willen worden en hun onzekerheid maskeren met Engelse uitdrukkingen: ‘Pics or it didn’t happen, weet je wel.’ Maar voor de hoofdpersonen van Heerma Van Voss biedt die aangeleerde houding geen oplossing. Zij verlangen naar oprecht contact met hun omgeving, al staan ze dat vaak zelf in de weg door te laat in actie te komen.

‘Lovers’
‘Vroeger keek ik bewonderend naar volwassenen, die precies leken te weten hoe ze hun leven moesten leiden en wat er onder welke omstandigheden van hen werd gevraagd. Ik dacht: ik moet geduld hebben, mijn jeugdjaren zijn alleen een warming-up, op een dag zal ik bij die volwassenen horen en weet ik ook wat ik moet doen. Inmiddels begrijp ik dat de warming-up niet wezenlijk verschilt van de echte wedstrijd,’ zegt de hoofdpersoon in het openingsverhaal ‘De massagesalon’. Vanuit zijn kamer bekijkt de student de bezoekers van een erotische massagesalon over wie hij verhalen verzint. Achter zijn raam waant hij zich veilig, de toekomst speelt geen rol en hij hoeft niet tot actie over te gaan.
Gebrek aan initiatief komt ook naar voren in het tweede verhaal ‘De monoloog’. Daarin vertrekt de hoofdpersoon van Amsterdam naar Gent om te ontsnappen aan een meisje op wie hij al jaren verliefd is. ‘Met jou wil ik oud worden,’ zei ze ooit tegen hem. Toen had hij haar moeten kussen, maar hij had het lef niet. Daarna werd er niet meer over gesproken. Zij krijgt vriendjes die ze ‘lovers’ noemt, terwijl hij blijft hopen dat ze uit het niets zijn hand zal pakken en hem naar zich toetrekt. ‘Al wist ik steeds minder of ik dat werkelijk verlangde of dat de hoop meer een aandenken was aan wat ik ooit had gevoeld.’

Vanaf de zijlijn
Heerma van Voss schetst treffend hoe ondoorzichtig de relaties van twintigers kunnen zijn. Het meisje uit ‘De monoloog’ wil niets met de hoofdpersoon, maar volhardt in hun vriendschap als hij dreigt te gaan. ‘Schuilen’ beschrijft de opkomst en ondergang van een intieme relatie na een blind date. Avonden brengt de hoofdpersoon door in bed bij S., tot zij zich begint te vervelen en steeds meer afstand neemt. Uitgemaakt wordt de verhouding niet, de hoofdpersoon moet maar snappen dat deze vrijblijvend was vanaf het begin.
Een ander terugkerend thema is de verhouding tussen vaders en zonen. In ‘Ik ben hier niet opgegroeid’, het sterkste verhaal uit de bundel, zit een 25-jarige zoon aan het sterfbed van zijn vader die niet meer bij kennis is. Een week eerder zag hij hem nog fietsen in de Utrechtsestraat, verwilderd en op een te kleine fiets. Hij riep zijn vader niet, maar liet hem anoniem de Utrechtsestraat uit fietsen, ‘definitief het verleden in.’
Bij Thomas Heerma van Voss voltrekt het drama zich steeds terloops. Hij is op zijn best als hij twintigers portretteert in het spanningsveld tussen warming-up en echte wedstrijd. Zijn personages verschijnen aan de start zonder strijdplan, liever blijven ze observeren vanaf de zijlijn. De sociale onhandigheid en weerzin om mee te doen aan de gemaaktheid van het ‘echte leven’ maakt hen ontroerend.  Over vertwijfelde twintigers wordt veel geschreven, te veel volgens sommigen, maar als de bij deze leeftijd horende eenzaamheid en naïviteit zo indringend worden neergezet als Thomas Heerma van Voss dat doet, kan daar best nog een boek bij. Hopelijk durft hij het aan. Ik kijk er naar uit.

Thomas Heerma van Voss, De derde persoon
paperback, 224 blz, € 17,90
Thomas Rap, ISBN 978 94 004 0368 0


Noor van der Heijden studeerde geschiedenis en proza in Amsterdam. Zij werkt als webredacteur en tekstschrijver voor diverse culturele instellingen. Sinds 2012 schrijft zij recensies en interviews voor Passionate Platform. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s