De favoriete songtekst van Maarten Buser

‘Favoriete songtekst’ staat niet (per se) gelijk aan ‘de beste songtekst’, of eventueel ‘de beste songtekst die ik ken’. Gelukkig maar. Ik heb namelijk het gevoel dat ik Slug, Fiona Apple, Leonard Cohen, Vic Chesnutt, Dessa en Kanye West tekort doe als ik niet op zijn minst een shout-out aan ze doe in dit stuk. Maar wat zij ook allen voor een fantastische teksten hebben geschreven: als er een al een liedtekst zou zijn die ik zonder al te veel gewetenswroeging mijn favoriet zou noemen, zou dat ‘Money Trees’ van Kendrick Lamar zijn. Ik hou ervan als een tekst mijn hoofd laat borrelen, en dat is precies wat dat nummer doet.

‘Money Trees’ komt van good kid, m.A.A.d city, Lamars ‘fysieke debuut’ uit 2012 (vóór gkmc verscheen een download only-studioalbum). Op gkmc doet Lamar verslag van hoe hij opgroeide in de getto in Compton, met misdaad in aanraking kwam, en hoe hij uiteindelijk God vond nadat een van zijn vrienden dood werd geschoten. Zijn bekering loste zijn problemen niet plotsklaps op, maar Lamar zweerde vanaf dat moment materialisme en valse façades af. Hij ontdekte wat belangrijk was in zijn leven: echt en oprecht zijn. Dat klinkt op papier wat kitscherig, als de afloop van een matige Hollywoodfilm, maar Lamar rapt zo invoelbaar en overtuigend dat je direct gelooft dat hij aan een nieuwe fase in zijn leven begint.

gkmc is zo’n album waarvoor je het nare woord groeiplaat voor zou kunnen gebruiken. Ik draaide de cd voor het eerst op mijn discman, met een koptelefoon die de bas goed uit zou laten komen. Voor de zekerheid zette ik ook de bass boost van mijn discman aan. Door die flinke hoeveelheid bas, maar ook het introspectieve karakter van het album kreeg gkmc de eerste luisterbeurt iets moeilijk doordringbaars. Ik was onder de indruk, maar ik kon nauwelijks navertellen wat ik had gehoord. Eens hoorde ik iemand over gkmc zeggen ‘wat is dit voor een vage, langzame shit?’ Zo kwam de plaat de eerste vier, vijf luisterbeurten ook op mij over, maar ik was en bleef onder de indruk.

‘Money Trees’ vond ik tijdens die eerste luisterbeurten al snel imposant omdat het nummer bijna vormloos overkwam; het strekt zich als het ware uit. Eigenlijk volgt ‘Money Trees’ de niet heel vernieuwende structuur van couplet, refrein, couplet, refrein, bridge, couplet, refrein. Dat viel mij aanvankelijk niet op, omdat het refrein en de bridge lang worden uitgesponnen. Ook Lamars coupletten klinken aanzienlijk langer omdat hij na elke regel een aantal woorden herhaalt. ‘ya bish’ is favoriet.

De tekst van ‘Money Trees’ strekt zich ook uit, als een stream of consciousness-verslag van een middag met bevriende bendeleden. Het nummer begint als een narratief over een stel jongeren dat in wil breken om geld te verdienen: ‘Me and my niggas tryna git it, ya bish / Hit the house lick, tell me is you wit’ it, ya bish / Home invasion was persuasive / from nine to five I know it’s vacant, ya bish’. Op eenzelfde toon wordt er verderop in het eerste couplet verhaald over het geïmproviseerde plan om een jongen op straat te beroven: ‘You looking like an easy come up, ya bish / A silver spoon I know you come from, ya bish / And that’s a lifestyle that we never knew’.

Tussen de plannen over inbraak en beroving door komt er van alles langs: Lamar denkt aan de seks met zijn vriendin; hij en zijn vrienden rappen in de auto; ze dromen van ‘living life like rappers do’. In het couplet daarna wordt het ‘verhaal’ weer even losgelaten. Lamar vertelt dan over zijn omgekomen oom: ‘Back to reality, we poor, ya bish / Another casualty of war, ya bish / Two bullets in my Uncle Tony head […] A Louis belt will never ease that pain’.

En, na Lamars bijna lui gerapte coupletten, volgt de opgefokte gastbijdrage van Jay Rock. Lamar observeert van een afstand, en Rock neemt de rol op zich van het bendelid dat middenin de criminele wereld zit. Met een enorme urgentie rapt hij de beginregels van zijn couplet, alsof hij een panoramisch overzicht van de achterbuurten (‘projects’) schetst:

Imagine Rock up in them projects
Where them niggas pick your pockets
Santa Claus don’t miss them stockings
Liquor spillin’, pistols popping
Baking soda, YOLA whipping
Ain’t no turkey on Thanksgiving
My homeboy just domed a nigga
I just hope the Lord forgive him

Alsof Lamar en Rocks beschrijvingen van het tuigleven nog niet indringend genoeg waren, voegt het refrein voegt nog een extra laag aan ‘Money Trees’ toe: ‘It go Halle Berry or Hallelujah / Pick your poison’. Radicaal kiezen voor het wereldse of juist het religieuze leven bieden beide geen oplossing. Tegelijkertijd wordt het duidelijk dat Lamar deze jungle uit wil. Frank Ocean omschreef dat gevoel al een jaar eerder als ‘no church in the wild’.

Zoals gezegd: ik hou van teksten die mijn hoofd doen borrelen. De verhalende laag van ‘Money Trees’ is meeslepend, ja, spannend zelfs, ook na vele keren luisteren, maar tegelijkertijd raakt het nummer me het meest zodra Lamar af begint te dwalen. Elementen die slechts gedachtenflitsen, associaties lijken, vormen samen een soort innerlijk panorama. Dat gebeurt echter op ongekunstelde manier; het nummer is geen geforceerd geval van ‘er kan geen op de loer liggend bendelid van het dak vallen zonder dat dat betekenis heeft’.

Enige tijd geleden verscheen op de opvolger van gkmc: To Pimp a Butterfly. Lamar laat de verhalend conceptuele insteek op dat album vallen, en snijdt onderwerpen als de slechte positie van Afro-Amerikanen aan, maar depressie en de keerzijdes van roem. Bovendien laat hij ook merken dat kiezen voor ‘Hallelujah’ zeker geen direct ticket naar een zorgeloos, afgerond Hollywood-einde is: de worsteling met ene Lucy is een belangrijk motief op het nieuwe album. Lucy, haar naam lijkt mij een verbastering van Lucifer, staat voor alle verleidingen, en daarmee het kwaad, om Lamar heen. Op het allegorische nummer ‘How Much a Dollar Cost’ vertelt hij over een zwerver die hem om een dollar vraagt. Lamar ziet hem voor een crackverslaafde aan en weigert, waarop de zwerver besluit met ‘I’ll tell you just how much a dollar cost: / the price of having a spot in Heaven, embrace your loss, I am God’. Het refrein van ‘Money Trees’ wint in retrospectief nog meer aan kracht.

Dat is borrelen op een hoger niveau: de nieuwe plaat opent weer nieuwe perspectieven op de vorige, en dat terwijl het eerst zo ondoordringbare good kid, m.A.A.d city op zichzelf al een ontzettend rijke plaat bleek te zijn. gmkmc verraadde na verloop van tijd namelijk steeds meer details, werd langzaam een album dat ik zo vaak draaide dat ik inmiddels hele passages mee kan rappen, en uiteindelijk werd het mijn favoriete plaat. Het door Lamar vertelde verhaal over zijn jeugd blijft aangrijpen, mede omdat hij een fantastische verteller is. Maar als ik niet bijna zeventig minuten, maar zesenhalve minuut die wereld in wil, dan zet ik ‘Money Trees’ op.


Money Trees – Kendrick Lamar feat. Anna Wise & Jay Rock

Me and my niggas tryna git it, ya bish
Hit the house lick, tell me is you wit’ it, ya bish
Home invasion was persuasive
From nine to five I know it’s vacant, ya bish
Dreams of living life like rappers do
Back when condom wrappers wasn’t cool
I fucked Sherane and went to tell my bros
Then Usher Raymond “Let It Burn” came on
Hot sauce all in our Top Ramen, ya bish
Park the car then we start rhyming, ya bish
The only thing we had to free our mind
Then freeze that verse when we see dollar signs
You looking like an easy come up, ya bish
A silver spoon I know you come from, ya bish
And that’s a lifestyle that we never knew
Go at a reverend for the revenue

It go Halle Berry or hallelujah
Pick your poison, tell me what you doing
Everybody gon’ respect the shooter
But the one in front of the gun lives forever
(The one in front of the gun, forever)
And I been hustling all day, this-a-way, that-a-way
Through canals and alleyways, just to say
Money trees is the perfect place for shade and that’s just how I feel
Nah, nah, a dollar might just fuck your main bitch, that’s just how I feel
Nah, a dollar might say fuck them niggas that you came with, that’s just how I feel
Nah, nah, a dollar might just make that lane switch, that’s just how I feel
Nah, a dollar might turn to a million and we all rich, that’s just how I feel

Dreams of living life like rappers do
Bump that new E-40 after school
You know big balling with my homies
Earl Stevens had us thinking rational
Back to reality, we poor, ya bish
Another casualty of war, ya bish
Two bullets in my Uncle Tony head
He said one day I’ll be on tour, ya bish
That Louis Burger never be the same
A Louis belt will never ease that pain
But I’mma purchase when that day is jerking
Pull off at Church’s with Pirellis skirting
Gang signs out the window, ya bish
Hoping all of them offend you, ya bish
They say your hood is a pot of gold
And we gon’ crash it when nobody’s home

Be the last one out to get this dough, no way
Love one of you bucket headed hoes, no way
Hit the streets then we break the code, no way
Hit the brakes when they on patrol, no way

Imagine Rock up in them projects
Where them niggas pick your pockets
Santa Claus don’t miss them stockings
Liquor spillin’, pistols popping
Baking soda YOLA whipping
Ain’t no turkey on Thanksgiving
My homeboy just domed a nigga
I just hope the Lord forgive him
Pots with cocaine residue
Every day I’m hustlin’
What else is a thug to do
When you eatin’ cheese from the government
Gotta provide for my daughter n’em
Get the fuck up out my way, bish
Got that drum and I got them bands
Just like a parade, bish
Drop that work up in the bushes, hope them boys don’t see my stash
If they do, tell the truth, this the last time you might see my ass
From the gardens where the grass ain’t cut, them serpents lurking, blood
Bitches selling pussy, niggas selling drugs, but it’s all good
Broken promises, steal your watch and tell you what time it is
Take your J’s and tell you to kick it where a FootLocker is
In the streets with a heater under my Dungarees
Dreams of me getting shaded under a money tree

K’s Mom: Kendrick, just bring my car back man.
I called in for another appointment.
I figured you weren’t gonna be back here on time anyways.
Look, shit, shit, I just wanna get out the house man.
This man, on one, he feeling good as a mother fucker.
Shit, I’m trynna get my thing going too. Just bring my car back.
Shit, he faded. He feeling good. Look, listen to him.
K’s Dad: Girl, Girl, I want your body, I want your body,
cause of that big ol’ fat ass.
K’s Mom: See he high as hell, and he ain’t even tripping off
them damn dominoes anymore. Just bring the car back
K’s Dad: Did somebody say dominoes?



Maarten Buser
(1991) is neerlandicus, letterkundige, en poëzie- en hiphoprecensent. Gedichten van hem verschenen in onder meer De Revisor, Het Liegend Konijn, Liter en Extaze. Zijn debuutbundel Club Brancuzzi verschijnt januari 2016 bij uitgeverij Koppernik.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s