De andere familie Klein

Zojuist is verschenen de vierde roman van Marieke Groen (1966), De andere familie Klein. Een beklemmend verhaal over een gezin waarin de dreiging niet van buitenaf komt, maar van binnenuit, en over het meisje Amber dat alles aangrijpt om zich daarvan los te maken. Lees hier het eerste hoofdstuk:

Zoals andere meisjes fantaseerden over hun bruiloft, fantaseerde Amber over haar begrafenis. Het zou in de winter plaatsvinden, alles was stil en wit. Het gebeier van de klokken droeg tot ver over de berijpte velden en de grond kraakte onder de schoenen van de mensen op weg naar het kerkje. Dat het in een kerk zou plaatsvinden stond vast, ook al kon dat niet omdat ze niet gelovig waren. Maar daar zou ze nog wel wat op vinden. Misschien waren er kerken die op sommige dagen voor de ongelovigen waren, zoals je in het zwembad middagen had voor naaktzwemmers.

Iedereen was in het zwart gekleed, alleen zij was in het wit. Ze lag in een met wit satijn beklede kist en droeg een jurk van ivoorkleurige kant die leek op de jurk die oma droeg op haar trouwfoto. Haar haar waaierde uit over het kussen, dat ook van satijn was en even bleek als haar gezicht. Mensen bogen zich over de kist, fluisterden tegen elkaar hoe mooi ze erbij lag, dat ze eigenlijk altijd al een heel bijzonder meisje was geweest. ‘Ze heeft het niet makkelijk gehad,’ zeiden ze, ‘maar wat ís ze mooi.’Amber hoorde alles, maar ze voelde niets meer, ook vanbinnen was het eindelijk stil.

De moeder staat voor het fornuis in de schoenen van de vader. Ze draagt altijd schoenen als ze kookt, er kan een mes van het aanrecht vallen, of een gloeiend hete aardappel uit de pan. Er gebeuren meer ongelukken in de keuken dan in het verkeer, zegt de moeder altijd.
Het broertje staat op zijn tenen voor het aanrecht zijn handen te wassen. Zijn gezicht staat ernstig, alsof hij zich van zijn taak bewust is en vastbesloten die te volbrengen.
Amber had het al geroken toen ze binnenkwam, ze had haar jas opgehangen en was meteen door naar boven gegaan. Op haar kamer had ze twee druppels lavendelolie op de huid van haar pols gewreven. Ze moest zich bedwingen om niet de kast te openen en het stukje stof met de roestgeur onder haar neus te drukken. Als je dat te vaak deed verdween het effect.
De vader zit al aan tafel. Ze aarzelt even, maar gaat dan toch tegenover hem zitten. In zijn zicht, maar buiten zijn bereik. De moeder zet de pannen op tafel en haalt de deksels eraf. Amber brengt haar pols even naar haar gezicht.
‘Bord.’
Ze houdt haar bord op, zodat de moeder er een lepel rijst op kan scheppen. Plotseling stopt de moeder, midden in een beweging. Ze trekt haar neus een paar keer op en kijkt Amber strak aan. ‘Wat heb jij voor troep op?’
‘Gewoon, deo.’
Even is iedereen stil. Dan zegt de moeder: ‘Je eten.’
Amber kijkt naar haar bord. Witte rijst, een gebakken banaan en kippenlevertjes. Ze vermoedt dat het een recept uit de Libelle is. Op een dag stond het op tafel, en nu eten ze het elke week. Ze vraagt zich af voor wie de moeder het maakt. Niet voor de vader, die noemt orgaanvlees afval en vindt bakbanaan geen groente. Het broertje en zij mogen alleen op hun verjaardag bepalen wat ze willen eten. Dus maakt de moeder het voor zichzelf. Maar dat verklaart niet waarom ze zelf maar twee levertjes en een halve banaan neemt. Het kan niet vanwege de lijn zijn, van lever word je niet dik. Misschien offert ze zich op. Dat doet ze vaak. Als de telefoon gaat terwijl iedereen tv zit te kijken, als de brievenbus kleppert en niemand aanstalten maakt om de post te gaan halen, als er nog één rimpelig appeltje op de fruitschaal ligt, dat niemand wil, zegt ze zuchtend: ‘Ik offer me wel weer op.’
Amber pakt haar bestek op en denkt aan wat opa zei toen hij haar mangochutney wilde leren eten: ‘Je moet tegen jezelf zeggen: mmm, wat is dit lekker. Eerst zal je het niet geloven, maar bij de vierde of vijfde hap vind je het opeens niet gek meer smaken en daarna ga je het warempel lekker vinden.’
Ze snijdt een klein stukje lever af en denkt: mmm, wat is dit lekker. Ze denkt het echt heel hard. Maar het werkt niet. In haar mond valt de lever uiteen tot een laffe smurrie die zich ophoopt achter de draadjes van haar beugel. Ze kauwt en kauwt, maar in plaats van te slinken, lijkt de massa alleen maar in volume toe te nemen. Ze denkt niet meer aan mangochutney, ze denkt aan de stinkende, grijze klei die bovenkomt als je een schep heel diep in de grond steekt. Haar slokdarm maakt een spastische beweging.
‘Stel je niet aan,’ zegt de moeder.
Ze buigt zich over haar bord, kauwt met lamme kaken door.
‘Rechtop zitten.’ De vader.
Ze recht haar rug en gluurt naar het broertje, dat met een bleek gezicht zijn bord leegeet. ‘Als jullie achttien zijn mogen jullie zelf bepalen wat jullie eten,’ zegt de moeder altijd, ‘maar tot die tijd eten jullie wat de pot schaft.’
Als ze achttien zijn moeten ze het huis uit, dan zijn ze volwassen. Vogels duwen hun jongen al na twee weken uit het nest, volgens de moeder, sommige zelfs al na een paar dagen.

Amber probeert te slikken, maar de hap blijft steken in haar keel. Ze hoest, brengt haar hand naar haar mond en dan zit de lever er plotseling in. Ze schrikt er zo van dat ze een paar tellen zo blijft zitten. De ouders voeren een gesprek en letten niet op haar. Voorzichtig brengt ze haar hand naar haar broekzak en duwt de lever erin. Elk moment verwacht ze de stem of de hand van de vader, maar er gebeurt niks, en als ze dat merkt durft ze hetzelfde te doen met de andere levertjes, en dan is haar bord opeens leeg. Ze hoort de vader over zijn werk vertellen, en de moeder ‘goh’ en ‘o ja?’ zeggen. Ze hoort hoe het broertje zijn bestek neerlegt. Tot zover is alles normaal. Ze wacht tot de moeder de borden weghaalt, de toetjesschaaltjes op tafel zet en de pakken vla leeg knijpt. Pas als iedereen van tafel is, staat ze op. Er zit een bult in haar broekzak ter grootte van een tennisbal, hij geeft licht en loeit als een brandalarm, maar vreemd genoeg lijkt het niemand op te vallen. Ze loopt de gang in, de trap op, en heel even lukt het haar te geloven in de mogelijkheid van iets anders, alsof de ramen en deuren zijn opengegooid en er frisse lucht naar binnen stroomt. Maar halverwege de trap bekruipt de vertrouwde mufheid haar alweer.

Ze gaat de badkamer binnen en kijkt naar het briefje op de binnenkant van de deur.

DOP OP DE TANDPASTA!
NIET DE KRAAN LATEN LOPEN TIJDENS HET POETSEN!
MAX. 3 MINUTEN DOUCHEN!
NIET MET JE VETTE VINGERS OP DE SPIEGEL!

Ze haalt de lever uit haar zak. Het oogt al bijna niet meer als eten. Net als ze de klep van de wc omhoog doet, klinken er voetstappen op de trap. De badkamerdeur gaat open en het broertje en zij kijken elkaar even aan. Aarzelend pakt hij zijn tandenborstel uit het rekje.

Vier keer per dag poetsen ze hun tanden, na het ontbijt, na de lunch, na het avondeten en voor het slapengaan. De moeder weet het als ze niet hebben gepoetst, ze kijkt of er onder aan de borstels een druppel hangt. Dat heeft het broertje ontdekt. Sindsdien houdt hij zijn tandenborstel alleen nog maar onder de kraan en hangt hem dan terug. Op zijn tanden zit mosachtige aanslag, maar dat lijkt de moeder dan weer wel te ontgaan.
Amber opent haar hand. ‘Kijk.’
Het broertje kijkt er geschrokken naar. ‘Wat ga je ermee doen?’
‘Door de plee spoelen.’
Zijn ogen worden groot. ‘Daar komen ze achter.’
‘Welnee.’ Met een resoluut gebaar doet ze het deksel van de wc omhoog en gooit de levertjes in de pot.

Daar liggen ze, drie kleine drolletjes. Ze kan ze er nu nog uitpakken, zo vies is de wc niet, ze kan ze nog gewoon opeten. Ze drukt de spoelknop in en loopt de badkamer uit. De hele avond blijft ze wachten op wat komen gaat. Maar er komt niks.

Fragment afkomstig uit De andere familie Klein. Uitgeverij Thomas Rap, ISBN 978 94 004 0280 5, paperback, 208 pag., €18,90.

Marieke Groen (1966) debuteerde in 1999 met de verhalenbundel Net als Barbapapa, en schreef daarna nog drie romans, waarvan de laatste, Liefde is een afspraak (2011), verscheen bij Thomas Rap. Foto: Merlijn Doomernik.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s