PPDe Jeugd van Tegenwoordig 1 @ Maarten Kools

Woorden stelen of aan elkaar plakken

De Jeugd van Tegenwoordig bestaat tien jaar! Om dit te vieren brengt de rapformatie eind mei het boek Ook maar mensen uit bij uitgeverij Nijgh & Van Ditmar. Een boek met columns, tekeningen, twitterfeeds, fotoreportages en huis-, tuin- en keukentips.

Om alvast in de stemming te komen voor de bizarre gedachtenwereld van deze heren, plaatsen wij het interview dat Passionate Magazine in 2011 had met De Jeugd van Tegenwoordig.  Aanleiding van het gesprek: hun verzamelde teksten in boekvorm Handboek der Jeugd. Faberyayo: ´We bedenken niet zelf woorden, maar we verzinnen een nieuwe bestemming voor een al bestaand woord. Twee woorden aan elkaar plakken, doen we ook graag. Of woorden stelen. ´Watskeburt’ hebben we gestolen, bijvoorbeeld.´

Wie bij luistering van de nummers van De Jeugd van Tegenwoordig wil verstaan wat ze te zeggen hebben, moest tot voor kort lelijk zijn best doen. Het was altijd vrijwel onmogelijk om alles van het bij vlagen ratelend snelle gerap te volgen en een Nederlandse boodschap in de woordenbrij met overal vandaan gehaalde accenten te kunnen ontwaren. De Jeugd heeft nooit hun teksten vrijgegeven, en bij het googelen van ‘Jeugd Van Tegenwoordig + Lyrics’ komen vaak heel vrije, fonetische interpretaties van fans naar boven. Maar: duidelijkheid is nabij. In juni verscheen bij Nijgh &Van Ditmar het Handboek Der Jeugd, waarin de teksten van de nummers van hun drie albums – Parels voor de zwijnenDe Machine en De lachende Derde – en wat losse singles zwart op wit staan gedrukt.

Voor de kunst van het interviewen der Jeugd Van Tegenwoordig bestaat nog geen handboek. De vier mannen tegelijkertijd spreken is een vrolijke, maar niet per se gestructureerde bezigheid. Rappers Pepijn Lanen (ook: P. Fabergé, Faberyayo, P. Droncq en een rijke verzameling aan andere pseudoniemen), Freddy Tratlehner (ook: Vieze Fur, Vjeze ((Fur)) en/of Vieze Freddy) en Ollie Locadia (vooral: Willie Wartaal of WiWa) schrijven de teksten voor de nummers en kwebbelen door elkaar heen. Producer Bas Bron (in de gedaante van Jeugd-producer ook: Majoor Vlosshart, De Neger des Heils) is verantwoordelijk voor de kenmerkende beats van de band, maar herinnert zich eigenlijk meer van de teksten dan de andere mannen. In een restaurant in Amsterdam tjapten ze rond lunchtijd een heilbot (‘uit het vuistje’) en twee steak tartaar (‘medium rare, graag’), en overwogen ze hun literaire potentie.

Jullie komen op de cover, was dat al duidelijk?
Willie Wartaal: Wauw, echt? Is er eigenlijk niks anders aan het gebeuren in de Nederlandse literatuur?
Faberyayo: Nee, Harry Mulisch is dood en James Worthy is geen literatuur.
Willie Wartaal: Hoe kan dat? Best wel gek.
Vjeze Fur: Is de kut van Heleen van Rooijen op vakantie?

Die zit voor zover ik weet altijd in Portugal.
Faberyayo: Die mag het land niet uit.
Willie Wartaal: Kun je het dan nog wel vakantie noemen?

Nu jullie een boek uitgebracht hebben, komen jullie in aanmerking voor de cover.
Faberyayo: Ons boek is eigenlijk een historische roman, gezet tegen de achtergrond van de supermarktoorlog van de vroege jaren negentig, in de Benelux.

De vroege jaren negentig?
Faberyayo: De vroege jaren ’90. Tot 1993, met de zomer erbij.
Bas Bron: Niet de recentste supermarktoorlog die iedereen nog vers in het geheugen heeft liggen.

Waarom hebben jullie besloten met dit boek te komen?
Faberyayo: Mensen vragen al sinds Jeugd-heugenis naar tekstverklaringen bij onze teksten. We vonden het altijd heel pretentieus om met tekst en uitleg te komen: onze teksten moeten vrij interpretabel zijn. Maar nu hadden we drie albums, en het leek een mooie tijd om het nu te doen.
Vjeze Fur: Op zich jammer, want het is wel heel grappig om te horen hoe mensen dingen fout meezingen.

Zijn die onbewuste fonetische vondsten van fans mooier dan je eigen teksten?
Faberyayo: Ja, zeker.
Willie Wartaal: Ik heb mensen wel eens ‘Hollereer’ mee horen zingen, waarbij ze ‘Haal hem uit je oor’ zongen waar wij eigenlijk ‘Holla at ya boy’ bedoelen. ‘Haal hem uit je oor’ is veel mooier. Eigenlijk zijn alle dingen die mensen zelf bedenken heel mooi.
Vjeze Fur: Ja. Maar ‘Haal hem uit je oor’ is wel de mooiste.

Maar de tijd dat iedere fan voor zichzelf kon bepalen waar jullie het over hadden is dus voorbij? 
Faberyayo: Nou, mensen kunnen natuurlijk het boek kopen, maar er niet in kijken en gewoon ‘Haal hem uit je oor’ blijven meezingen. Ik moet eerlijk zeggen dat ik de teksten voor dit boek drie keer grondig heb doorgenomen, en iedere keer zaten er wel wat dingen in die me de keer ervoor niet waren opgevallen. Ik kan me dus voorstellen dat het lezen van dit boekje nog niet veel uitmaakt voor je perceptie. Dat als je een bepaald beeld hebt van een tekst, dat je ook na het lezen van dit boek denkt: ‘Ja, dat stond er echt. Haal hem uit je oor. Staat in het boekje. Wedden?’

Hoe is het boek tot stand gekomen? Had één van jullie een mapje op zijn pc met de teksten?
Faberyayo: Nee, helemaal niet. We hadden niks op papier. Er is één ongelukkige jongeman geweest – de zoon van iemand bij de uitgeverij – die een grote fan van ons was. Hij heeft de cd’s geluisterd en die teksten allemaal uit moeten schrijven.
Vjeze Fur: Op de helft van het werk was hij er wel duidelijk klaar mee. Toen heeft hij maar gewoon wat opgeschreven.

En dat hebben jullie geredigeerd?
Willie Wartaal: Ja. Er moest best veel gebeuren, want hij heeft ook zelf wat woorden verzonnen.
Faberyayo: Maar dat kun je zo iemand natuurlijk niet kwalijk nemen. Je bent gewoon aan het luisteren, en je kan er gewoon geen chocola van maken. Wat moet je dan?
Bas Bron: Ik denk dat hij er bovengemiddeld goede chocola van gemaakt heeft.

De Jeugd van Tegenwoordig 2 @ Maarten KoolsWisten jullie zelf overal nog wel wat je tekst was?
Faberyayo: Er was één ding, op het eerste album, waarvan ik me überhaupt niet meer goed voor de geest kon halen wanneer dat was opgenomen. En ook niet wat ik zei en wat ik er mee bedoelde.
Vjeze Fur: Ik heb Bas nog opgebeld. ‘Wat zeg ik daar ook al weer?’
Bas Bron: Ja, zij hebben het natuurlijk één keer ingezongen, en ik heb er vervolgens de hele dag naar geluisterd. Zonder de muziek ook, zodat je het beter hoort. Ik kon wel helpen.

Wat dan, bijvoorbeeld?
Vjeze Fur: DJ Frankie.

Sorry?
Vjeze Fur: In ‘So Duits’ stond in de eerste versie van het boek ergens ‘DJ Frankie burgemeester van Salou’. Ik wist dat dat het niet kon zijn, dus toen had ik er bij geschreven ‘Hier geen DJ Frenkie’. In de tweede versie stond het er nog steeds, dus toen had ik er weer tussen haakjes bij gezet: ‘Dus geen DJ Frankie’. Toen kreeg ik de derde versie binnen, en hadden ze ‘(Dus geen DJ Frankie)’ in de tekst gezet. Dat was een moeilijke om verbeterd te krijgen. Een hardnekkige.

Wat moest dat uiteindelijk zijn?
Vjeze Fur: ‘D J V T’. De Jeugd van Tegenwoordig. Maar ik verstond het ook niet, dus toen heb ik Bas er over gebeld. ‘DJ Frankie moet het niet zijn, maar wat zeg ik dan wel?’

Als jullie je teksten niet bewaren, schrijf je ze dan ooit wel op?
Vjeze Fur: Er is niet een eenduidige lijn van hoe we te werk gaan. Meestal zitten we gewoon met z’n drieën in de studio, en pakken we ter plekke een onderwerp, zinnetje of woord dat ons de afgelopen tijd is opgevallen. Dat gebruiken we bij een idee voor een melodie, en dan bouwen we daar met z’n drieën of vieren een tekst omheen.
Faberyayo: En voor je het weet heb je een hitsingle. Maar er is geen centrale databank waar alle teksten opgeslagen worden: we schrijven op pizzadozen en losse velletjes.

En die blijven vervolgens slingeren in de studio?
Faberyayo: Ja, en die eerste studio waar we in opnamen is met teksten en al in waterdruppels opgegaan, toch?
Bas Bron: De eerste studio is één keer overstroomd door bodemwater en één keer is er drieduizend liter voedingsvloeistof voor een wietkwekerij in gestroomd.
Faberyayo: Ja, dus dat was klaar. Die tweede studio leek toen wat permanenter van aard, maar niets bleek minder waar.

Wat is daar dan mee gebeurd?
Faberyayo: Bas heeft op een zeker moment de volledige inventaris verkocht voor zevenduizend euro, met al onze teksten erbij.
Bas Bron: Ja, die bleken geen moer waard.
Faberyayo: Een tientje. Chique wc-papier, was het. Handgeschreven wc-papier.

Zijn er dingen waar je, als je het terug leest, eigenlijk heel trots op bent?
Faberyayo: Wat me opviel toen ik door het eerste album heen ging dat sommige dingen echt slecht – nou, niet echt slecht, maar dat je je afvraagt waarom het op plaat staat. Tegelijkertijd waren er heel veel dingen die ik verrassend goed vond. In ‘Voor jou’, bijvoorbeeld, zei ik om aan te geven hoe romantisch ik ben: ‘Thuis zet ik zomaar Gordon en Replay op.’ Daar sta ik nog steeds wel achter.
Willie Wartaal: Ja, zo ben jij nog steeds.

Zie je verschillen tussen de teksten van Parels voor de zwijnen en latere cd’s?
Faberyayo: We hebben wat beter geleerd om een tekst te schrijven naar één coherent beeld of idee.
Willie Wartaal: En Harry Mulisch is doodgegaan. Zijn ziel is een beetje in ons getreden, dus wij zijn Harry Mulisch, nu.
Vjeze Fur: We hebben allemaal een klein stukje van zijn neus gekregen.

Ok. En de algemene sfeer van de albums – hoe is die veranderd?
Vjeze Fur: Ik vind het tof dat je ziet dat er bij het eerste album een algehele crazyness is. Dat het elk moment een andere richting uit kan gaan.
Bas Bron: De waanzin komt door de teksten nog veel heftiger naar voren.
Willie Wartaal: Het sloeg echt op niks.
Faberyayo: Nee, maar ook: alles kon toen!
Willie Wartaal: Dat was vet, ja. Daar moeten we bij het volgende album wel weer naartoe.

De Jeugd van Tegenwoordig 3 @ Maarten KoolsHoe is de verhouding tussen tekst en muziek, bij jullie?
Vjeze Fur: Goed.
Willie Wartaal: Ik kan niks schrijven op een neppe beat.
Faberyayo: Het belangrijkst voor het schrijven is dat je de beat voelt. Soms heb je een hele vette beat waar je niet in kan komen, en dan kun je er ook niks tofs op schrijven.
Bas Bron: Ik pas de beats soms aan aan de teksten. De muziek van onze hitsingle ‘Get Spanish’ was eerst veel minder zomers. Toen die tekst er eenmaal op stond, moest de muziek zich daarnaar voegen om het geheel wat coherenter te maken. Een beetje meer Salou erin.
Vjeze Fur: DJ Frankie.
Faberyayo: Zo was het ook met ‘Huilend naar de Club’. Er lag nog een beat die we allemaal heel tof vonden maar die we niet hadden gebruikt nog. Het concept voor ‘Huilend naar de Club’ lag er al, maar het was nog geen nummer. Dat hebben we toen geschreven over die beat, maar uiteindelijk paste het helemaal niet. Die beat was zo energiek en beukend, terwijl de tekst en melodie heel tragisch en slepend waren. En lo and behold – zo is die beat toen ook geworden. De beat waar het uiteindelijk allemaal om begonnen was hebben we toen weer niet gebruikt.

Is jullie succes meer te danken aan de teksten of aan de beats?
Vjeze Fur: Je kunt steeds iets nieuws in onze muziek tegenkomen, dus je hebt best lang iets aan ons.
Willie Wartaal: Je kunt alles leuk vinden. Dat is het ding. Je kunt van de beats houden, van Pepijn of van de teksten.
Vjeze Fur: Maar uiteindelijk gaat het om de teksten. Die zijn het allerbelangrijkste.
Willie Wartaal: Ja, we hadden het ook a capella kunnen doen.
Bas Bron: Als je een aparte cd zou hebben met deze teksten en een aparte cd met deze beats zouden het los allemaal niet zulke goede nummers zijn. De liedjes kloppen als een eenheid.

Komt er voor de beats eigenlijk ook een eerbetoon, nu er voor de teksten een apart boek is?
Bas Bron: Ik heb alle instrumentals van deze plaat. Dat is genoeg voor me.
Faberyayo: Hoe grappig zou het zijn als dit boek wél goud gaat?
Bas Bron: Nou, de instrumentals van ‘Watskeburt?!’ zijn nog steeds het grootste internationale succes van De Jeugd. Dus.

Jullie zijn creatief met woord. Bedenken jullie vaak zelf nieuwe woorden?
Faberyayo: We bedenken niet zelf woorden, maar we verzinnen een nieuwe bestemming voor een al bestaand woord. Twee woorden aan elkaar plakken, doen we ook graag. Of woorden stelen. ‘Watskeburt’ hebben we gestolen, bijvoorbeeld.

En accenten?
Vjeze Fur: Accenten zijn fokking belangrijk, en overal om je heen. Ik was in Spanje met mijn moeder laatst, en toen was er een vriendin van mijn moeder mee die het over ‘Wasjiengton’ had, de hele tijd. Wasjiengton. En ‘doezen’. Koud doezen, warm doezen.
Willie Wartaal: Ik kwam een oude negerin tegen die zei dat iedereen ‘Obama’ verkeerd uitsprak. Dat de klemtoon op de ‘o’ moest liggen. O!-Bama.
Vjeze Fur: Het leukste zijn dingen die je op meer woorden kan toepassen. Dat je ‘-lla’ als ‘-lja’ kunt uitspreken. Mozzarella wordt dan ‘motzerelja’, bijvoorbeeld. Die gaat heel ver, want het is ook leuk om ‘-me-’, ergens tussen te voegen. ‘Motzemerelja’, krijg je dan. Daar worden woorden die zo kloppen – zoals paella – wel raar van.
Faberyayo: ‘Vanielje’. ‘Freddy heeft in het verleden nog gedate met modeljen.’
Vjeze Fur: Die vriendin van mijn moeder zei trouwens ook vrij vaak ‘Sinezen’. ‘Ik moet die Sinezen niet.’

Tot slot: Ik las bij sommige aankondigingen voor het boek dat jullie ook toelichtingen geven bij de teksten. Dat is toch niet zo?
Vjeze Fur: Nee, nooit.
Willie Wartaal: Wat moet er uitgelegd worden? We zijn niet moeilijk.
Faberyayo: Kijk, als ik Plato lees vind ik het wel tof als er af en toe een noot bij staat die uitlegt wat hij bedoelt met al die zinnen zonder interpunctie, die grot, die vlam en dat vage beeld. Maar als je ons werk niet helemaal begrijpt is dat echt niet erg.
Bas Bron: Het zou ook heel raar zijn als Plato die toelichting zelf zou geven, trouwens.

Dit interview verscheen eerder in het juli-aug 2011 nummer van Passionate Magazine.


Wiegertje Postma (1987) doet aan schrijven. Ze debuteerde in 2006 met de streekbusroman Vijf strippen, die genomineerd werd voor de Academica Debuntantenprijs. Daarnaast was ze jarenlang een gevierd columniste bij Spunk.nl, waardoor haar columns regelmatig in het NRC Handelsblad verschenen. Ook publiceerde ze onder andere in Passionate Magazine, nrc.next en DIF. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s