Met de zon op ons gezicht

Er zijn boeken waarvoor je je potlood vaker moet slijpen, omdat het op elke pagina wel één of meerdere zinnen mag onderstrepen. Annelies Verbeke heeft met Dertig dagen zo’n boek geschreven. Poëtisch en onomwonden stelt deze roman de vraag naar de lotsbestemming van de ‘moderne’ mens, die door rationele keuzes maar evenzeer door ongelukkig toeval het leven achterna holt. Dertig dagen ontbolstert de tragiek van een soms enggeestige samenleving maar verliest de hoop nooit uit het oog; de personages zoeken troost bij elkaar, in de muziek en natuur.

We leren het hoofdpersonage, de Brusselse Senegalees Alphonse, kennen na zijn verhuizing naar de Westhoek. Hij heeft de drukke hoofdstad achter zich gelaten en kiest met zijn geliefde Kat voor de lange, uitgestrekte velden. Zij werkt als vertaalster, hij heeft een eenmansklusjesbedrijf. Reeds vrij vroeg in het verhaal wordt duidelijk dat het op zich gewone beroep van Alphonse een belangrijke zo niet allesbepalende rol zal spelen. Wanneer hij klusjes afwerkt, wordt hij geconfronteerd met de geschiedenis van de inwoners. Alle teleurstellingen, ongelukken en stukgelopen liefdes krijgen beetje bij beetje vorm. Ze worden hem verteld bij een kop koffie of aan de telefoon. Zo wordt Alphonse een bewaarder, hoeder, van verhalen en herinneringen.

Alphonse en Kat zijn twee intelligente personages. Dat geeft schrijfster Verbeke de kans om mooie, diepzinnige en unieke gedachten te formuleren. Dertig dagen biedt voortdurend reflectie op de dingen die gebeuren, waarom ze gebeuren en wat de personages ermee moeten aanvangen. Toch slaagt Verbeke er grotendeels in om het evenwicht te bewaren tussen de alwetende, intellectuele stem van de verteller en de gedachten van de personages. Het is pas wanneer Alphonse zich bedenkt dat ‘gezelligheid vreemde gezichten heeft’ dat je je wenkbrauwen even fronst. Of wanneer zijn moeder hem over een overleden tante via Skype vertelt: ‘In haar grenzeloosheid is ze blijer dan ze ooit als mens kan zijn geweest.’ In beide gevallen voelt het alsof de stem van de verteller te veel op de voorgrond treedt.

Het geluk, maar ook het ongeluk, schuilt in Dertig dagen in de kleinste hoekjes. Alphonse’ klanten zijn tevreden en vertellen hem honderduit over hun leven. Voor sommigen lijkt hij een redder. De Verlosser. De atypische personages die gedurende het verhaal opduiken, zijn allen op zoek naar een manier om hun leven in eigen handen te nemen, hun verdriet ten spijt. Hun geschiedenissen en bezigheden houden het boek levend; van een pita–uitbater die ijsmannetjes maakt tot een vrouw die op een ongelukkige manier verantwoordelijk is voor de dood van haar broertje. Als lezer ga je erg makkelijk van hen houden, door de scherpzinnige manier waarop Verbeke hen een gezicht geeft.

Dertig dagen gaat de grote drama’s uit de weg, op het pijnlijke slotakkoord na. Je wordt als lezer ontroerd door de dagelijkse complexiteit waar de personages zich doorheen moeten worstelen. Alphonse lijkt de goedheid zelve. Voor zijn klanten lijkt het alsof hij alles op een rijtje heeft, maar de kinderwens die Kat en hij koesteren en de vraag of ze nu wel écht naar de Westhoek moesten verhuizen, brengen donkerte in Alphonse’ dagen.

DertigdagenThumbOver de gehele lijn stokt het ritme nogal vaak. Mogelijk is het boek net iets te lang. Het lijkt alsof Alphonse elke tegenslag voortdurend blijft counteren via reflectie. De schrijfster had hem het lot iets vroeger uit handen moeten nemen. Maar afgezien daarvan heeft Annelies Verbeke met Dertig dagen een scherp, fijnzinnig en universeel boek geschreven over de angst om te verliezen, ouder worden, de tijd doorbrengen en die goed willen besteden.

Als stukadoor of klusjesman kan Alphonse de schade omkeren. Maar ook al worden we wakker met de zon op ons gezicht, het kan toch nog geweldig misgaan.

Annelies Verbeke – Dertig dagen
Hardcover, 320 blz., € 19,99
De Geus, ISBN 9789044533545


Tim Taveirne (1994) studeert Drama aan KASK/Conservatorium in Gent. Hij schrijft, speelt en maakt theater maar is ook te zien in enkele Vlaamse en Nederlandse kortfilms. Hij bewondert Julian Barnes en Karl Ove Knausgård. Lees meer artikelen van zijn hand.