Grote beloftes

Door: Elske Jacobs ♦ Beeld: Studio Schulte Schulz

Voor wie het slechte weer even helemaal beu was, was theater Het Badhuis aan de Daalseweg in Nijmegen op vrijdagavond 27 november de uitgelezen plek om een tophumeur te herwinnen. De knusse locatie bood in het kader van het Wintertuinfestival het podium aan vier jonge schrijvers om hun chapbooks met de wereld te delen.

Bij binnenkomst in de foyer draait de discobal al het nodige licht in de duisternis en schalt J’aime la vie uit de speakers om het publiek op te warmen – of misschien de schrijvers? Ze mogen zich in ieder geval welkom voelen: de avond is helemaal uitverkocht. Nadat iedereen plaats heeft genomen op de tribune wordt de Avond van de Grote Beloftes geopend door Jelko Arts. Geen onbekende voor literatuurminnend Nijmegen, en bovendien mag hij vanavond de andere helft van zijn schrijversduo Arts & Lentes het podium op roepen. Maar voor het zover is moet nog even het een en ander verduidelijkt worden. Want wat is een chapbook nu precies?

Wintertuin-directeur Frank Tazelaar legt uit: je moet het zien als de EP onder de boeken. Het is een voorproefje op wat gaat komen, en het eerste resultaat van de intensieve begeleiding die de schrijvers krijgen bij het Wintertuin Agentschap. Doel van dit agentschap is het stimuleren van jong talent. Ze moeten de ruimte krijgen om te experimenteren en een eigen stem te vinden. Niet door hen een two-book-deal te geven zoals traditionele uitgeverijen dat doen; in de praktijk komt het er slechts op neer dat bij tegenvallend succes van het debuut het vertrouwen al snel wordt opgegeven. Wintertuin wil juist fungeren als kweekvijver.

Een nieuwe visie
Juist deze jonge schrijvers bezitten het talent om de wereld om zich heen te bezien op een manier die uniek is en die je de ogen opent, aldus Tazelaar. In deze tijd moet er een strijd gevoerd worden tegen wreedheid en kortzichtigheid. De schrijvers die deze avond hun kunnen zullen presenteren zijn hier als geen ander van doordrongen. Voor ieder van hen geldt: ze bieden ons een nieuw wereldbeeld, ze vergroten onze werkelijkheid.

Te beginnen met Wout Waanders. De enige dichter (en man) van het gezelschap presenteert Olifantopia, een dichtbundel en pretpark ineen. Geen enkele reden waarom zijn chapbook niet beide kan zijn. In plaats van een inhoudsopgave is er een plattegrond die je langs de gedichten leidt, en begeleid door saxofonist David Romanello presenteert Waanders een kleine selectie. Met een gedicht over spionnen krijgt hij de lachers op zijn hand: is het niet vreemd dat álle spionnen die hij kent Maarten heten?

Waanders heeft talent voor voordracht. Hij weet te formuleren en te doseren, en met veel gevoel voor ritme en humor presenteert hij een reeks korte stukken die het midden lijken te houden tussen verhalen en poëzie. Geen zware thema’s, geen krampachtig rijmwerk of cryptische symboliek. De gedichten zijn toegankelijk, uitgesproken en laten je af en toe verwonderd achter: wie smeert er nu in hemelsnaam gelatine in zijn haar? Waanders biedt ons een eigenzinnige kijk op de wereld om ons heen.

Heel anders is de presentatie van Lotte Lentes, tweede helft van Arts & Lentes en finalist van Write Now! 2014. Ze verzamelde een grote berg lef en laat haar lezer (of toeschouwer in dit geval) kijken door de ogen van Majid, een jonge Syrië-ganger. Met de aanslagen in Parijs nog vers in het geheugen vergeten we het liefst dat IS-sympathisanten überhaupt mensen zijn, maar in De jongen, het stof gaat Lentes op zoek naar beweegredenen. Want op een bepaalde manier voelt ze zich toch verbonden met deze jongens: ze zijn van haar generatie. Ze lopen op Nikes, net als zij, en hebben in een ver verleden vast ook snake gespeeld op hun Nokia 3310. Waar lag het omslagpunt? Onder welke omstandigheden, vraagt ze zich af, zou ik me genoodzaakt voelen om naar Syrië af te reizen?

Lentes toont precies wat vaak onderbelicht blijft, namelijk de menselijke kant. Zo beschrijft ze een jongen die plots aankondigt dat hij 5 keer per dag zal gaan bidden. Hij rolt zijn matje uit en weet vervolgens niet wat hij moet doen. De hulpeloosheid is bijna vertederend, en begeleid door aangrijpende videobeelden toont de schrijfster ons een jongen die simpelweg érgens in wil geloven.

Dan Juliet Gagnon, de derde belofte van deze avond. De van oorsprong Amerikaanse schrijfster en oprichter van Watershed in Eindhoven maakt het publiek deelgenoot in haar twijfels en zondes. Zonder een greintje mededogen beschrijft ze tijdens de presentatie van Left de strijd die ze voert met haar eigen lichaam, en tegen het onmogelijke idee van perfectie dat ons opgelegd wordt. Dit volbrengt ze zonder pathetiek of belerend wijzende vinger. Haar talent is juist het tonen van alles wat we liever niet laten zien. Snot tussen je vingers tijdens het huilen bijvoorbeeld.

Haar stijl is ritmisch, bijna meditatief, terwijl ze vertelt over de zwerfkittens die ze op een dag vond, en die er zo slecht aan toe waren dat zelfs het asiel ze weigerde. In het pand waar kennissen zich terugtrokken om drugs te gebruiken deed ze een poging de diertjes op te knappen, om er na een dutje achter te komen dat ze over een van hen heen is gerold. Het naargeestige verhaal staat in schril contrast met de projectie van vrolijk dartelende kittens op de achtergrond. Gagnon zorgt dat je moet blijven luisteren, ook al wil je het verhaal misschien helemaal niet horen.

Ten slotte beklimt Helena Hoogenkamp het podium. De theatermaakster en schrijfster laat eerst drie van haar vriendinnen een wat ongemakkelijk tafereel opvoeren, waarbij zij elkaar in een regen van confetti stevig omarmen en zo symbool staan voor jeugdvriendschap. Daarna zoekt Hoogenkamp zelf de spotlight. Kleine Zeemeermin, per ongeluk dood is een verhaal over puberteit, over meisjes die nog niet helemaal af zijn. Ze smeren zich vol met make-up en realiseren zich niet hoe mooi ze eigenlijk zijn. Sommige dingen begrijp je achteraf pas.

Het is een behoorlijke prestatie om een coming-of-age verhaal neer te zetten zonder clichématig te worden. Hoogenkamp presenteert ons de kleine waarheden die we vergeten zijn uit onze jeugd; ze is gevat, kwetsbaar en ontwapenend eerlijk, en verbaast het publiek regelmatig met een grote dosis levenswijsheid.

Het ene chapbook is het andere niet, bewijst de Avond van de Grote Beloftes. Wout Waanders, Lotte Lentes, Juliet Gagnon en Helena Hoogenkamp onderscheiden zich met hun pré-debuten niet alleen in genre en stijl, maar maakten deze avond ook ieder van hun presentatie iets unieks. Het Wintertuin Agentschap werpt duidelijk zijn vruchten af en levert een divers gezelschap aan getalenteerde schrijvers af van wie we ongetwijfeld nog veel meer zullen horen.


Elske Jacobs woont en werkt in Nijmegen, waar ze Algemene Cultuurwetenschappen en Europese Letterkunde heeft gestudeerd. Ze is gek op kunst en boeken, maar ook op strips en animatiefilms, en wil schrijven over alles wat ze mooi vindt. Lees meer artikelen van haar hand.

Een gedachte over “Grote beloftes

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s