Het jaar van de hervertelling

Door: Robin Kramer

Eigenlijk wilde ik over Star Wars schrijven. Dat is alles waar ik de afgelopen twee weken aan heb kunnen denken: Star Wars. Maar nadat ik een paragraafje over Joseph Campbell’s The Hero With A Thousand Faces in verhouding tot de familie Skywalker had geschreven, leek het me toch beter om het maar gewoon ouderwets over de literatuur te hebben en, aangezien het december is, in verhouding tot het afgelopen jaar.

2015 was het jaar van de hervertelling. Daarmee bedoel ik niet de hervertelling zoals we hem kwartaallijks op de planken zien – Othello met een iPhone, zodat de scholieren in ieder geval door een herkenbare versie van het verhaal heen kunnen slapen – maar de hervertelling zoals Coetzee het in 1986 deed met het voorbeeldige Foe: een vreemd personage in een herkenbaar decor laten zakken, en zo door een soort literaire geschiedenisvervalsing tot nieuwe of moderne inzichten komen bij een klassiek verhaal. Kristien Hemmerechts schreef (nu we het toch over Coetzee hebben) een spiegelroman, Alles verandert, waarin ze de geslachten van de personages uit Disgrace veranderde. In Moussa of de dood van de Arabier gaf de Algerijnse schrijver Kamel Daoud stem aan de anonieme Arabier uit Camus’ De vreemdeling. Hagar Peeters schreef in Malva over de dochter van Pablo Neruda, Jan Brokken in De Kozakkentuin over Dostojewski en Dimitri Verhulst herschreef het Oude Testament in Bloedboek. Waar komt die honger naar oude verhalen vandaan? Of zijn er elk jaar zoveel van dergelijke romans? En vooral: wat zegt dat over de literatuur van nu?

Het is al bijna zo’n vijftig jaar evident dat we verhalen moesten gaan hergebruiken om te overleven. James Joyce deed het aan het begin van de vorige eeuw met Ulysses, Walt Disney bouwde er zijn imperium mee op, Kanye West veranderde er het landschap van de popmuziek mee en George Lucas creëerde, door met Star Wars een eeuwenoud en oneindig herhaald verhaal aan te kleden met lichtzwaarden en ruimteveldslagen, een nieuwe mythologie voor de toekomst (toch nog over Star Wars kunnen schrijven). Wat mij opviel aan de romans van 2015 is dat er minder naar de eigen tijd werd gekeken, maar daardoor ook minder naar de eigen navel – en dat is altijd goed. Daarbij lijkt het erop dat juist door het verleden op te rakelen, haar door elkaar te schudden en te bewerken, schrijvers hun licht hebben kunnen werpen over de spanningen die er nu leven.

Tot in 2016. May the force be with you.


Robin Kramer (1990) is schrijver en redacteur bij een uitgeverij voor geschiedenis- en kunstboeken. Hij schreef voor verschillende literaire tijdschriften en platforms, waaronder De TitaanBoekbladDe Optimisthard//hoofd, Passionate Platform en The Daily IndieLees meer artikelen van zijn hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s