We hebben allemaal schuld

Door: Francine Maessen

In zijn nieuwe boek Schuld neemt Walter van den Berg ons mee naar Amsterdam Nieuw-West, waar iedereen schulden heeft bij iedereen.

We volgen Kevin die de schuld van zijn vader die in de gevangenis zit af probeert te betalen door steeds louchere zaakjes aan te nemen. We volgen de schuldeiser, die al jaren op zijn afbetaling wacht. Maar het boek draait niet alleen om materiële schuld. Het gaat ook om de schuldvraag bij een vrouw die mishandeld wordt. En het schuldgevoel van Kevins oom, die wenst dat hij meer voor zijn neefje had gedaan. Van den Berg schetst een beeld van een maatschappij waarin schuld de enige verbindende factor is, en die zich ook lijkt af te keren van iedereen die zich hieraan ontworstelt. Dit gebeurt bijvoorbeeld als Kevins vader wordt aangesproken op het feit dat zijn zoon zijn schuld voor hem heeft afbetaald.

Vond jij het niet raar dat hij heeft gewerkt voor jouw schuld?
Nee, natuurlijk niet. Ik heb gevraagd of hij kon helpen.
Jij hebt het gevraagd? Gast, je vraagt je kind of ie de afwas kan doen, niet of ie twee jaar wil werken voor jouw schuld. Dat is toch niet normaal…
Misschien is het niet normaal in jouw harteloze wereld, maar in mijn wereld wordt zoiets gewaardeerd.

Van den Berg schrijft extreem vlot. Een groot deel van het boek leunt op dialoog, een vorm die goed past bij de hoeveelheid personages die langskomt. Hierbij schuwt de schrijver het banale niet: de schrijfstijl benadert spreektaal en de nietszeggendheid van sommige dialogen is een interessante benadering van de werkelijkheid, zoals in deze:

Haar moeder belde. Hoi mam.
Dag lieverd. Hoe is het.
Goed, en met jou.
Goed.
Dat was wat ze altijd tegen elkaar zeiden.

Het gebrek aan interpunctie op sommige plekken in de tekst is een boeiende weergave van de directheid van personages, al is het in het begin even wennen. Die directheid zorgt ook voor het enorme tempo van het boek: je weet meteen waar je aan toe bent. Deze personages spelen geen spelletje met je. Ze zijn recht voor hun raap.

Jammer is wel dat het verhaal ondanks het vlotte tempo erg traag op gang komt. Je bent al op driekwart van het boek voor het écht interessant wordt en de verhaallijn wat meer diepgang krijgt. Daarvoor is Van den Berg de hele tijd bezig met het opbouwen van zijn personages. Door de situaties waarin die personages zich bevinden voelt het net alsof je een realityshow kijkt: het gaat lekker rap door, maar het lijkt niet veel inhoud te hebben. We blijven steken in de gebeurtenissen en gaan nooit echt de diepte in. Zo weten we tot in detail hoe Kevins vader aan zijn schuld komt maar krijgen we nooit echt een kijkje in zijn psyche. Pas aan het eind van het boek gebeuren er ineens interessante dingen en blijken de personages een stuk sympathieker dan je dacht, maar tegen die tijd wordt het al lastig om nog voldoende empathie voor ze op te brengen. Zonde, want de nuance die de clou uiteindelijk geeft, had best wat meer uitgediept mogen worden. De geweldige dialogen maken dat je je de rest van het boek niet hebt verveeld, maar dat je je wel afvraagt: wat heb ik net nou eigenlijk gelezen?


Francine Maessen (1993) studeert Film- en literatuurwetenschap aan de universiteit van Leiden en woont in Oegstgeest. Ze heeft een voorkeur voor oude boeken, bijzondere uitgaven en klassieke literatuur. Lees meer artikelen van haar hand.

3 gedachtes over “We hebben allemaal schuld

  1. Erg goede en doorwrochte recensie. Merkbaar dat Francine Maessen goed heeft moeten kijken naar een eventuele aanwezigheid van een diepere laag in dit boek. Duidelijk geeft zij ook dr stetke kanten aan van dit boek, zoals de strakke dialogen. Door deze recensie weet de lezer heel goed wat hij kan vetwachten. Deze recenseuze moet blijven! !

  2. Zeer duidelijke recensie van alle kanten goed belicht. Voor mij zeker een aanrader om het boek te gaan lezen.
    Ga zo door met recenseren!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s