Een reinigende fietsreis

Door: Hendrik de Goffau

In As in tas neemt de bekende reiziger en programmamaker Jelle Brandt Corstius de lezer mee op zijn fietsreis naar de Middellandse Zee. Dit klinkt wellicht wat gezapig, maar dat is het allerminst als we beseffen waar de tocht toe dient: het verstrooien van de as van zijn vader bij wijze van laatste eerbetoon.

Dit vierde boek van uitgeverij Das Mag is minstens net zo mooi uitgegeven als zijn drie voorgangers. Een uitnodigende omslag, een paginagrote foto van de schrijver en een routekaart voorafgaand aan elk hoofdstuk steken het boek in een sierlijke verpakking. Hierdoor wordt de interesse voor de eigenzinnige reis direct opgewekt. Aan deze interesse wordt vervolgens snel tegemoet gekomen. Jelle Brandt Corstius opent het boek door in de inleiding uit te leggen wat hem ertoe dreef de fiets te pakken en maant de lezer zodoende achterop te springen. In het eerste hoofdstuk begint de reis immers direct.

Zoals we van Jelle Brandt Corstius kunnen verwachten, is de reis zeer vermakelijk. Hoewel hij de stille, verlaten en dus kalmerende weg naar de zee zoekt, maakt hij van alles mee. De anekdotes stapelen zich op en doen de vraag rijzen hoe de schrijver toch steeds in dergelijke situaties verzeild raakt. Overigens worstelt hij zelf ook met deze vraag: ‘Waarom trek ik toch altijd dit soort mensen aan? Zijn het de vragen die ik stel? Voelen gekken zich meer op hun gemak bij mij? Of is het andersom? Ben ik zelf op zoek naar dit soort mensen?’

Opvallend is de eenvoudige stijl waarin het boek is geschreven. Hierdoor leest het gemakkelijk en snel. Toch is de stijl niet als simplistisch af te doen. Op een handige manier gebruikt Brandt Corstius de korte, ongecompliceerde zinnen om moeilijke onderwerpen op een luchtige manier te bespreken. Ook weet hij zijn spitsvondige bevindingen duidelijk te ventileren en iets van zijn door het reizen opgedane wereldkennis te delen.

Totale stilte heb ik maar één keer in mijn leven meegemaakt, op een heuvel in de Siberische taiga waar ik was voor opnames van een van mijn televisieseries. Het was windstil, er lag een pak sneeuw, geen vogels in de bomen. De geluidsman wees naar zijn recorder: er was geen enkel geluid voor hem om op te nemen. Wie een paar weken door de leegte fietst, krijgt ook een leeg hoofd.

Dat is overigens niet het enige dat hij met ons deelt. Doordat Brandt Corstius zijn meest persoonlijke gedachtegangen en kwetsbaarheden blootlegt, leren we hem gedurende zijn tocht steeds beter kennen.

De vlotte schrijfwijze van Brandt Corstius kent echter wel een nadeel. Doordat de beschrijvingen weinig detail bevatten, zijn ze over het algemeen niet in staat een beeld te scheppen van de landschappen die de schrijver tijdens zijn reis heeft doorkruist. Ook de routekaartjes slagen er niet in dat te compenseren. Dit geeft de lezer geregeld het gevoel achterop een racefiets te zijn gestapt, zonder de mogelijkheid om zich heen te kunnen kijken.

Anderzijds moet toegegeven worden dat het gebrek aan detail het positieve gevolg heeft dat de aandacht richting een belangrijker onderdeel van het boek wordt gestuurd. As in tas gaat namelijk niet zozeer over Brandt Corstius’ fietsreis, als wel over de relatie met zijn vader en het verwerken van diens overlijden. Door middel van talloze herinneringen en reflecties kijkt Jelle terug op zijn jeugd en de belevenissen met zijn vader, Hugo Brandt Corstius. Zo wordt duidelijk dat Jelle’s vader een vrij eigenaardige man geweest moest zijn.

 ’s Avonds, als mijn vader een smerig vegetarisch gerecht voor zich had staan, zei hij altijd, terwijl de serveerster wegliep: ‘Wat heeft zij een dikke kont.’ En altijd net te hard, zodat de serveerster het ook kon horen. Dat had ik maar te accepteren: wie een leuke tijd wilde doorbrengen met mijn vader moest die pesterijen voor lief nemen.

Deze overdenkingen dienen niet alleen om zijn verdriet te verwerken; Brandt Corstius gebruikt ze eveneens om op zichzelf te reflecteren. Zijn reislust en zoektocht naar de meest barre omstandigheden verklaart hij bijvoorbeeld vanuit zijn opvoeding, die hij als ‘spartaans’ karakteriseert, en zijn interesse voor Rusland ziet hij in het licht van de reis naar Siberië die hij samen met zijn vader heeft gemaakt. Maar bovenal lijkt Brandt Corstius in het reine met zijn vader te willen komen, ter voorbereiding op zijn eigen vaderschap. Dit verklaart waarom hij As in tas heeft opgedragen aan zijn pasgeboren dochter, Mae.

Met As in tas hebben we een erg vermakelijk boek dat – het moet gezegd worden – bij de lezer een reislust weet aan te wakkeren: de roman leert ons dat reizen de mogelijkheid biedt op onszelf te reflecteren. Een leuke bijkomstigheid is dat voor het plannen van de eigen reis de laatste paar bladzijden van het boek zijn te gebruiken, die speciaal hiervoor zijn bedoeld.

Jelle Brandt Corstius – As in tas
Uitgeverij Das Mag
ISBN 97890824163-1, €14,95


Hendrik de Goffau (1995) studeert geschiedenis in Nijmegen. Hij is geïnteresseerd in het scheppende karakter van taal, waarmee de eigen werkelijkheid gevat en aangevuld kan worden. Waar hij zou willen wonen? Op het drielandenpunt van geschiedenis, literatuur en filosofie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s