Anna in kaart gebracht

Tekst: Marek Šindelka

Op 24 september gaat Geen Daden Maar Woorden Festival van start op maar liefst tien locaties rond het Deliplein in Rotterdam. Speciale gast dit jaar is de Tsjechische schrijver Marek Šindelka. Deze maand verschijnt zijn roman Anna in kaart gebracht bij Das Mag Uitgevers, en wij mogen je alvast een fragment laten lezen:

Onroerend goed

(…)

Anna, laten we ervoor waken dat tussen ons een verhaal begint te ontstaan. Ik heb het eerder meegemaakt. Ook een doodgewoon tochtje van de banketbakker naar het feestje van de Makelaar kan zich tot een tienkoppig monster ontpoppen. Terwijl het heel onschuldig begint. Het verhaal haakt zich ergens in de geheime krochten van de tijd vast en begint te groeien. Nu kunnen we er nog mee spelen, maar het gaat vertakken, schiet wortel in ons, het verandert in genegenheid, in herinneringen, in liefde! Om ons ten slotte bij de keel te grijpen, ons te dwingen te herinneren, te vergelijken, elkaar van die pietepeuterige afwijkingen te verwijten, het bijt zich in ons vast en zal als Lance Armstrong ons bloed opslurpen, of nog erger.

Anna, ik ben bekend met de verhalen. Ik zei toch dat ik schrijver ben (ik moest even wachten tot Anna uitgelachen was, ze geloofde geen woord van wat ik zei). Echt waar hoor, op mijn vijftiende heb ik de historische roman Hitlers zuster van zevenhonderd pagina’s geschreven in het populaire genre van ‘het lot van de kleine man tegen de achtergrond van de grote geschiedenis’ (neem de Tweede Wereldoorlog, doe er de kleine man of vrouw bij en wissel het met elkaar af in de verhouding van ongeveer 3:4 tot er een boodschap uit rolt). Een jaar later heb ik met groot succes het liefdesdrama met een filosofische insteek Liefde achter het IJzeren Gordijn uitgebracht (in het boek gebeurt op vijfhonderd bladzijden hetzelfde als in de vijf woorden van de titel, mocht je je er eens aan willen wagen, het recept is als volgt: communisme, liefde, filosofische insteek, met elkaar op allerlei manieren afgewisseld ongeveer in de verhouding 3:4:1 tot er een boodschap uit rolt), maar op mijn zeventiende, toen ik het leven leerde kennen, raakte ik verbitterd. Plotseling merkte ik dat tussen de woorden Holocaust en Transformers geen groot verschil meer zat. Beide behoorden tot een ver verwijderd vreemd universum. We hebben ontzettend behoefte aan verhalen, we kunnen niet meer zonder – ongeveer zoals de banketbakker niet zonder sacharose en de lasser niet zonder aluminium kan. Maar het is allemaal een leugen, Anna, we zien onszelf verkeerd. Al die verhalen geven geen inzicht in het verleden, ze geven slechts inzicht in Google. De werkelijkheid heeft geen verhaal. Enkel een eindeloos aantal scherven die steeds maar weer nieuwe figuren vormen in die waanzinnige caleidoscoop van ons korte leven.

Elk kwaad verandert uiteindelijk in perverse romantiek. In een product. In een komisch, verhandelbaar artikel. Hitler is de ware verlossing voor de marketing. Noem iets Hitler en je zit geramd. Anna, geloof me: mensen draaien zich naar Hitler om als naar een knap meisje. Beweeg Hitler heen en weer en de mensen zullen hem volgen als bij een tenniswedstrijd. Elke historische persoonlijkheid verandert in een merk, in een zielig symbool bestaand uit twee, drie wikicitaten. In iets wat je met smaak kunt consumeren, wat makkelijk, snel en goed verteerbaar is. Ik heb dat op een wel erg weemoedige avond ontdekt toen door de hele stad al dat wenken van takken en kraken van wortels in het najaar in gang was gezet – ik kwam thuis, parkeerde de auto, model Picasso, en omdat ik me down voelde, maakte ik een fles Napoleon-cognac soldaat en daarna nog een halve fles Amundsen-wodka, in de ijskast kon ik niets anders vinden dan Mozartkugels, Karel IVkaas die over de datum was, een Rembrandt-donut waar een hap uit was en een zak Matisse-kattenkorrels. Op mijn tandvlees hakte ik in de keukenmachine van het merk Bosch ijs in stukken voor een Hemingway-cocktail en ten slotte (omdat het echt een rottijd was) heb ik ook nog Dali-aftershave achterover gekieperd, ben ik op de bank in elkaar gekropen en uitgeput van het hele Europa onder het ruisen van mijn oude aftandse Tesla-tv in slaap gevallen.

Anna, kijk uit!
De wereld is om je heen!
Let er even op in mijn plaats. Het regent lichtjes, zo’n miezerig buitje, waarna de straten als spiegels de stad op zijn kop zetten, de wolken bewegen, af en toe leggen ze een stuk van de zon bloot, we hebben het eigenlijk best goed, bij de krantenkiosk – kranten met op de voorpagina de Entertainer die naar ons kijkt gelijk een uil naar een zieke koe, omdat hij weer eens een partner heeft bedrogen met iemand anders – koop ik een halve liter rum en dan lopen we door het verregende park, op de bladeren in de zon schitteren reusachtige druppels, we drinken rum, die amber uit de fles, dat extract van Kerstmis, dat aroma van bonbons, het smaakt naar kindertijd, Anna, je sluit je ogen, om je heen de diepe winternacht zo zwart als het vierkant van Malevitsj, kinderen houden hun adem in en om het huis loopt het kindeke Jezus, niemand heeft nog enig benul van de helse machthebbers, misschien alleen papa en mama, die hebben hun portie al gehad, maar de kinderen zijn nog onbezoedeld, hun dromen zijn zo zoet als rum.

Anna, wakker worden!
Hier kunnen we niet slapen, lachte ik. Het hout van het bankje is zwart, zacht geworden door het water, het gras piept en het zonlicht begint warm te worden, uit de aarde stijgt damp op. Ik bekijk je, je ligt, overgoten door het licht van de nieuwe dag, op mijn schouder te soezen. Op een dag ga ik een boek over je mondhoeken schrijven, over het minuscule rimpeltje dat juist tussen je wenkbrauwen opschoot. Anna, hoe ben je hier terechtgekomen? Ik was aan mijn leven gewend geraakt als aan de binnenkant van mijn mond, maar toen jij verscheen was het alsof mijn kies een vulling kreeg.

Anna in kaart gebracht – Marek Šindelka
Vertaald door Edgar de Bruin
Das Mag Uitgevers
ISBN 978 90 824 1064 8, €19,95


Marek Šindelka (1984) studeerde Cultural Studies aan Charles University en volgde een opleiding tot scriptschrijver aan het Tsjechische FAMU. Eerder schreef hij het bekroonde Strychnine and Other Poems, de roman Mistake en twee bundels met korte verhalen. Deze maand verschijnt de vertaling van Anna in kaart gebracht bij Das Mag Uitgevers, die de auteur vol lof omschrijven als ‘de koning van de originele gedachte’. Beluister hier het interview van Maarten Westerveen met Marek Šindelka op Crossing Border festival in 2012.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s