Kern is een goddeloos woord

Door: Laurens Tieleman

Drie jaar na haar debuutbundel, waarmee ze genomineerd werd voor de C. Buddingh’-prijs, is dichteres Anouk Smies (1975) terug met Wie heeft een middelpunt nodig. Ze laat haar lezers duizelen met een beeldspraak die een volledig nieuw licht werpt op herkenbare alledaagsheden. Smies brengt ons haar nieuwe bundel, die gevuld is met opvallend wat navels.

In haar rapport prijst de jury van de C. Buddingh’-prijs Smies’ ‘weerbarstige, onnavolgbare beeldspraak’. Het is niet moeilijk te zien wat de juryleden daarmee bedoelen. Ze beschrijft een alledaags leven, een dromerige ‘ik’ die samenleeft met een ‘jij’, maar ziet alles in originele metaforen. Elk triviaal aspect van het leven krijgt een nieuwe betekenis dankzij haar Lucebertiaanse taal (inderdaad, een woord dat zij zelf ook gebruikt). Enkele verzen zijn zo goed dat ze aforismen lijken waar een gedicht rond gewoven is, zoals:

Pijn die gezellig is gemaakt
Noemt men kunst

(pagina 20)

of

Intimiteit
is het wagenwijd
beklimmen van een porie
(pagina 33).

Smies’ regels zijn hermetisch en niet eenvoudig te begrijpen. Ze eisen de aandacht en onthullen mooie ideeën over hoe de wereld in elkaar zit wanneer de welgekozen woorden worden ontcijferd. De rijm die zo nu en dan plotseling opduikt is ook een welkom verschijnsel en laat een speelse ondertoon weerklinken.

Toch missen de gedichten vaak een ware pointe en de beeldspraak, hoewel origineel, is vaak net niet gepast genoeg voor het beeld dat ze tracht te schetsen. De gevoelswereld omschrijven als een 40 watt-peertje is bijvoorbeeld een slappe vergelijking die niet echt inslaat. De jury van de C. Buddingh’-prijs prijst Smies’ vergelijkingen en metaforen, maar mogelijk heeft ze dit talent teveel willen uitbuiten. De gedichten in haar tweede bundel zijn er dermate mee gevuld dat het op een kunstje begint te lijken dat te vaak wordt opgevoerd. Hierdoor slagen de verzen er niet (altijd) in de aandacht vast te houden.

Opmerkelijk is ook Smies’ obsessie met het werkwoord ‘likken’ en met de navel. Ze lijkt poëtische waarde te vinden in dit vrij nutteloze litteken van een negen maanden lange evolutie. Uiteraard kunnen er mooie dingen over gezegd worden − al vaker heeft de literatuur ervan getuigd, denk bijvoorbeeld aan het gedicht ‘Navels’ van Robert W. Service, ‘the bard of Yukon’. Smies, echter, brengt de buikkuiltjes te vaak onder de aandacht zonder er werkelijk mooie bewoordingen aan te verbinden. Ook wordt er in de bundel een hoop gelikt en met de tong bewerkt. In gedichten vallen kernwoorden snel op en al worden ze slechts een paar keer gebruikt, tong en navel komen regelmatiger terug dan gewenst.

Desalniettemin is Wie heeft een middelpunt nodig een mooi vormgegeven bundel. Enkele gedichten steken inhoudelijk boven de rest uit en dragen met flair de sterke beeldvorming, en hoewel andere gedichten ietwat teleurstellen door te bouwen op net niet de juiste beeldspraak of te weinig sterke thema’s, is Smies wel het lezen waard. De bundel biedt een fijne vorm van escapisme en zal ieder die moeite doet haar taalschat te ontwarren aanspreken. Anouk Smies is een Lucebertnavolgster die in het alledaagse leven staat.

HOUDINI

 

Toen ik alle opties voor
originaliteit had uitgeput
kwam het geniale idee
in me op
dat alles wat fonkelde aan jou
sleets was en verlopen

Dat ik aan je lippen hing
die nooit mijn naam genoten
Je excuses aanlijmbaar waren
als osmose

Waarmee je me het sterkste
aan je navel verbond
ondanks wat je niet beloofde
was je fameuze onderwater-truc

waarin je deed of ik niet bestond
En ik je geloofde
(pagina 10)

omslag-wie-heeft-een-middelpunt-nodig

 

Anouk Smies – Wie heeft een middelpunt nodig

Uitgeverij Opwenteling

ISBN 9063381603, € 14,50


Laurens Tieleman (1996) studeert Film- en literatuurwetenschap en Italiaans aan de Universiteit Leiden. Zijn literaire voorliefdes zijn moderne poëzie, absurdistisch toneel en familie-epen. Daarnaast is hij zeer geïnteresseerd in de Nobelprijs voor Literatuur.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s