header-nacht-van-de-poezie2

34e Nacht van de Poëzie

Door: Laura Hendrick ♦ Beeld: Anna van Kooij

Jong talent Charlotte van den Broeck opent traditiegetrouw de nacht na die vorig jaar afgesloten te hebben. Met gevoelige helderheid draagt ze ‘Dorst’ voor, waarmee ze de tijd in het amfitheater stilzet en de zitzak-setting nog intiemer aan laat voelen. ‘En we breken maar,’ vervolgt ze zachtaardig. Gelukkig bestaat er zoiets als de Nacht van de Poëzie, waarin menselijk lijden op een met sterren versierd podium in ontroerend vermaak wordt omgetoverd.

Vaste presentator Piet Piryns leidt zonder veel omhaal elke nachtdichter in. ‘In poëzie kan veel.’ Een waarheid als een koe. Tijdens de nacht die hij begeleidt wordt de vaart erin gehouden door het afwisselen van jong en ervaren, persoonlijk en maatschappelijk, humoristisch en hartverscheurend. Van den Broeck wordt opgevolgd door voormalig Vlaams Dichter des Vaderlands Charles Ducal, die het publiek meeneemt naar Congo en ons in doordringende bewoording blootstelt aan de maatschappelijke ongelijkheid in de wereld. Helaas breken we in Nederland al als insecten. De nacht blijkt al snel een uitstekende planning te genieten door de variatie aan dichters en hun behandeling van de menselijke conditie. ‘Ik hou erg van volkse wijsheden waarmee je je door het leven kan slaan,’ steekt K. Michel de luisteraars een hart onder de riem en hij vertelt over arme varkens waar het kwaad ingestopt kan worden.

De muzikale intermezzo’s vermaken, geven tijd voor bezinning en ontroeren. Dit laatste geldt vooral voor de emotionele hommage aan de pas overleden jazzmuzikant Toots Thielemans. Het optreden, liefhebbend verzorgd door diens protegé Tim Welvaarts, ademt een nostalgie die niet te verwoorden valt. Deze persoonlijke ode is een prettige afwisseling na de eerste entr’acte, waarin een Tuna-groep uit Granada met hooggehouden Spaanse gitaren hitjes naspeelt die het publiek ongegeneerd kan meeblèren.

Voor wie geen zin heeft in het jolige getetter van de Spaanse studentenband, bestaat er tijdens het bal zoals altijd de mogelijkheid om ontspannen te slenteren over de uitgeverijenmarkt. Met ook nog een muur waaruit snacks getrokken kunnen worden, krijgen de bezoekers drie ervaringen in één nacht: voorgedragen gedichten, gevarieerde muzikale optredens en een gezellige markt.

Mensen vragen zich begrijpelijk af: ‘maar is het niet zwaar om tot 3 uur ’s nachts naar poëzie te luisteren?’ Verre van dus. Het blijft niet alleen onderhoudend dankzij de organisatie (en de mogelijkheid om na een veel te grote hap van een te hete kaassoufflé met gelijkgezinden proberen te praten), maar vooral vanwege het kaliber van de nachtdichters. Edward van de Vendel vervaagt de grens tussen volwassenheid en jeugd met wilde armgebaren, gekke bekken en een zorgvuldig aangezette stem. ‘O, wat ik nú weer zie!’ zegt hij vol verwondering terwijl hij zijn therapeutische gedicht ‘Als je niet weet wat je moet tekenen’ tot leven laat komen.

Op het moment dat Eva Gerlach (een duidelijke favoriet van Pyrins) tijdens het volgende optreden het publiek inkijkt, verlaat de kinderlijke opgewektheid de zaal en maakt deze plaats voor oprechte ernst. In al haar fragielheid staat Gerlach als een huis. Met monotone, zachte stem dwingt ze het publiek te luisteren. Als een hypnotiseur slaagt ze hierin en draagt ze gedichten voor over lijden – ingetogen en onsentimenteel. Zelfs als het gedicht een pleidooi is voor het euthanaseren van haar ‘bliksemsneldementerende’ moeder, blijft haar stem even strak als haar gedicht – zonder aan effect in te boeten.

Nadat Piryns vervolgens de nadruk heeft gelegd op het feit dat Mustafa Kör profvoetballer had kunnen worden als hij niet in een rolstoel was beland, troost Kör de (na Gerlachs donkere accenten) wellicht gedesillusioneerde luisteraar met lyrische vertellingen. In zijn rolstoel is hij beweeglijker dan de andere nachtdichters en hij rolt beheerst over het podium terwijl hij op het ritme van zijn verzen meegevoerd lijkt te worden. Met fonkelende ogen, zich bewust van zijn charme, vraagt hij de toeschouwer: ‘Ben jij liefde?’ Je bent geneigd om ‘ja’ te fluisteren, totaal onder invloed van de nacht en de manifestatie van verbeeldingskracht. Hoe later het wordt, des te meer er een mystieke sfeer (en onontkoombare beneveling) ontstaat.

Hans Dorrestijn mag natuurlijk niet in de beschouwing ontbreken, maar hij deed niets anders dan anders. Dat betekent dat hij voor het oudere publiek heerlijk vertrouwd voordroeg, en voor het jongere publiek is zijn stijl van voordragen in elk geval ironisch genoeg. Een nieuwe naam met veel potentie  sloot de avond met verve af: Jonathan Griffioen, een debutant met een eigen geluid, die toch herkenbaar klinkt voor elke leeftijd. Een generatie van hangjongeren (zijn debuutbundel gaat over de leegheid van Wijk bij Duurstede) heeft eindelijk een spreekbuis in de vorm van deze poetry slammer. Er is dus goede hoop dat Griffioen de volgende dichterlijke nacht net zo indrukwekkend inleidt als van Den Broeck dat nu heeft gedaan.

Aan elke nacht komt een einde, maar niet aan de betovering die nog in menig bezoeker zal nadreunen na deze 34e Nacht van de Poëzie. Het lijden der mensheid is op vele manieren verbeeld, besproken, gestructureerd, bezongen en soms zelfs verdreven. Een vorm van catharsis vindt geheid plaats tijdens een ervaren, geoliede machine als dit poëziebal en die smaakt naar meer. Zoals Pyrins al treffend zei in zijn vooruitblik op deze 34e Nacht: ‘De stem van een dichter is als zijn handschrift.’(Awater, zomer 2016). De dichters die vandaag hun stem lieten horen, bliezen ook hun geschreven werk opnieuw leven in, zoals het lezen daarvan hierna de betovering van deze nacht weer even zal oproepen.


Laura Hendrick (1988) studeerde Literatuur en Cultuurkritiek aan de Universiteit Utrecht en is woonachtig in Amsterdam. Naast het interpreteren van films en boeken houdt zij zich bezig met reizen wanneer het maar kan. Zij laat zich inspireren door reisverslagen van o.a. Sebald, Naipaul en Steinbeck. Haar notitieboek en pen zijn dan ook net zo belangrijk als haar paspoort. Lees meer artikelen van haar hand.

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s