Wanneer je toekomst in het verleden ligt

Door: Daphne Jager

Veel lezers zullen het herkennen: het gevoel middelmatig te zijn. Het gevoel niet te weten wie we zijn, waar we vandaan komen of wat we moeten doen met ons leven. Maar wat als zo’n gevoel ondraaglijk wordt en je meegezogen wordt in een neerwaartse spiraal die als enig ijkpunt onze vroegste jeugd heeft?

 In Hier kom ik weg, de debuutroman van Annette Maas, is dit laatste het geval: Simone Waterman is een 38-jarige moeder die kampt met niets minder dan een existentiële crisis. Haar man Raaf schijnt voor het geluk geboren te zijn, hij schrijft zijn eigen muziek en reist daarmee de wereld rond. Zelf zit Simone thuis in Amsterdam weg te kwijnen, hoewel in het bezit van twee prachtige dochtertjes. Eens een tamelijk succesvol actrice, is ze nu een huisvrouw die nergens meer toe komt – behalve dan het telkens in gedachten terugreizen naar haar heimat. Dat is het Oost-Groningse Winschoten, waar Simone niet geboren maar wel getogen is.

Hier kom ik weg kan gezien worden als een zoektocht naar identiteit: naar oorsprong en naar een doel in het leven. De kleine Simone weet één ding zeker: ze komt niet uit Winschoten. Met een Haagse moeder en een Limburgse vader die allebei het Gronings verafschuwen, is het best lastig om je thuis te voelen in zo’n uithoek van het land. Dat deze ouders niet op een normale manier met elkaar om kunnen gaan is ook niet bevorderlijk.

In plaats daarvan wordt er nooit iets goedgemaakt en hangt ons plafond vol zwijgende grijze wolken. Wolken die meestal Hoe-gaan-we-om-met-Simone heten.

De jonge Simone wordt dus met de nek aangekeken door haar Groningse leeftijdsgenoten, én door haar ouders bestempeld als een moeilijk kind dat geen vriendjes heeft en niet (net als haar zus) op hockey wil.

Toch begint de zoektocht naar een identiteit pas echt tijdens de puberteit, wanneer ze moet kiezen waar ze bij wil horen. Simones moeder keert terug naar haar geboortegrond in Den Haag om  op zoek te gaan naar wie ze echt is. Haar vader verwordt tot een zielige man die het huis en zijn twee dochters verwaarloost. De succesvolle Matilda is net wat ouder en redt zich wel, maar Simone hangt voornamelijk rond met wat ‘punkgrunge’ vrienden om haar eigen gebrek aan stoerheid te maskeren. Ze gaat met één van hen naar bed, omdat ze beseft dat ze ‘al’ zestien is en het toch maar eens moet gebeuren. De poster van Paul Mc Cartney, die eerst haar identiteit bepaalde, wordt van de muur gehaald. Maar wat komt daarvoor terug?

In elk geval geen ouderlijke liefde. Schrijnend zijn de passages waarin de jonge Simone haar puberleven beschrijft – met een hoofdrol voor uitgaan, slechte cijfers en het vinden van echte liefde – afgewisseld met de niets-aan-de-hand-brieven van haar moeder. Die wil Simone afleiding bieden door haar de tuin te laten verzorgen, maar ze kent haar dochter slecht. Uitspraken als ‘Net als planten hebben mensen zonlicht nodig om te leven. In de tuin zal je licht vinden, mijn koolwitje…’ missen hun doel dan ook. Wel vindt Simone liefde bij een gelijkgestemde.

Nu is Simone achter in de dertig, is haar man van huis en denkt ze onophoudelijk terug aan haar jeugd. Vraagt ze zich af wat er is misgegaan in haar leven. Klampt ze zich vast aan alles wat haar aan die tijd doet denken. Ook letterlijk: ze reist terug naar Winschoten om noodzakelijke spullen die aan haar jeugd herinneren op te halen. De vraag rijst of dit genoeg is om een verdwaalde weer houvast te geven. Of een amoureuze ontmoeting met de eerste geliefde niet veel meer oprakelt dan geruststelt. En of er in een serieus coming-of-age verhaal ruimte is voor zoveel damesromannetjessentiment.

Maar dat sentiment – afgewisseld met jeugdige fantasieën, enkele expliciete intieme scènes en zelfs flarden poëzie (als Simone de liefde leert kennen) – maakt van Hier kom ik weg wel een heel veelzijdig en invoelbaar verhaal. Dit wordt onderstreept door prachtige passages als ‘onze woorden fladderen als vogels die voor het eerst kunnen vliegen de lucht in. Tevreden kijken we ze na.’ Direct hierna volgt de droogkomische reactie ‘‘Klotezooi,’ zegt Erik. Baf, daar vallen ze allemaal dood neer,’ waarmee Maas getuigt van een waarlijk inzicht in de puberale belevingswereld.

Omslag Hier kom ik weg.jpgOf Simone haar volwassen identiteit echt gevonden heeft? We weten het niet, omdat het onduidelijk is of ze zich naast Raaf ooit meer zal voelen dan een puber vol innerlijke twijfel met slechts haar weinige gelukkige jeugdjaren om op terug te vallen. En haar meisjes Mia en Linde. En haar heimat die niet haar heimat is.
Anette Maas – Hier kom ik weg
Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar
ISBN 9789038802435, € 19,99


Daphne Jager (1987) studeerde Nederlandse taal- en cultuur in Nijmegen. Ze is een echte lettervreter. Naast lezen is schrijven favoriet. Gedichten, essays, recensies – het kan allemaal. Op Passionate Platform maakt ze je warm voor mooie nieuwe boeken. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s