header-artikel-wintertuin

Wintertuin Festival 2016

Door: Elske Jacobs ♦ Foto’s: Studio Schulte Schultz

Is het echt of kan het weg? Waarheid en authenticiteit lijken bijna modewoorden, maar waar blijft de fictie met zoveel nadruk op ‘waargebeurd’? Met dit thema was er op Wintertuin Festival  in Nijmegen weer meer dan genoeg voer voor reflectie en discussie. 

Het festival ging van start op woensdag 23 november met een kroegcollege, de eerste in een veelbelovende reeks, van Mathijs Sanders, universitair docent Algemene Cultuurwetenschappen. Ook werd die avond de bloemlezing Dit is echt gepresenteerd: een verzamelbundel geïnspireerd op het festivalthema met bijdragen van onder meer Jante Wortel, Lotte Lentes, Wout Waanders en Marjolein Visser in de vorm van een chapbook.

Het concept kennen we inmiddels. Ieder jaar presenteert Wintertuin tijdens een Avond vol Grote Beloftes trots een nieuwe lichting chapbooks van schrijvers uit hun agentschap: een soort literaire EP, prachtig vormgegeven, als voorproefje op wat komen gaat. Afgelopen vrijdag was de bühne voor Lisa Weeda en Joost Oomen, die dit jaar werkten aan De benen van Petrovski en De zon als hij valt.

Het productiehuis bewijst op die manier een unieke kweekvijver te hebben gecreëerd voor jong talent, alleen al deze jonge schrijvers gooien eigenhandig iedere twijfel aan het belang van fictie overboord. Toch mochten zaterdag dan ook de grote namen komen opdraven om de relevantie van hun genre nog eens te onderstrepen. K. Schippers opende de avond, gevolgd door Douwe Draaisma die in gesprek ging met Lotte Lentes over de waarheidsgetrouwheid van herinneringen.

Een vraaggesprek op het podium blijkt een goede vondst, zeker wanneer de interviewer het onderste uit de kan probeert te halen. In de tweede zaal van Doornroosje kreeg daarom Roos van Rijswijk de kans om Joris van Casteren en Hagar Peeters het hemd van het lijf te art-wintertuin-6studioschulteschultz-2016-5-of-12vragen. Joris van Casteren schreef een roman over het plan van twee Nederlandse ingenieurs om Mars te koloniseren. De plannen voor dit project, Mars One, zijn geen fictie en maar liefst 200.000 mensen hebben zich aangemeld voor de reis. Van Casteren zocht enkele kandidaten op en verzamelde zo zijn bronmateriaal voor Mensen op Mars, genoeg om een festivalavond mee te vullen. Hagar Peeters dreigde zo een beetje ondergesneeuwd te raken (‘mag ik ook nog iets over mijn roman vertellen?’), en dat is niet terecht: ook zij deed voor haar boek over de verborgen gehouden dochter van Pablo Neruda grondig onderzoek, en zocht daarbij de grenzen van feit en fictie op. Beide auteurs zijn het er echter mee eens: de werkelijkheid overtreft vaak de wildste fantasie, en ieders persoonlijke interpretatie is uniek.

Nog spannender wordt het wanneer Wintertuin Writer in Residence Jeroen Olyslaegers en Rob Wijnberg, hoofdredacteur van De Correspondent, het podium beklimmen. Olyslaegers problematiseert in zijn roman WIL over Antwerpen ten tijde van WO II de tegenstelling tussen goed en kwaad, en geeft aan: misschien zijn romans wel het beste middel om de complexiteit van het ‘heden’ in te vangen. Wijnberg voegt daaraan toe dat het nieuws – onze voornaamste bron van ‘objectieve informatie’ – ons een zeer eenzijdig beeld van de wereld voorspiegelt, waarbij alleen de actualiteit geldt en het grote geheel uit het oog verloren wordt. Bovendien bevestigt het de status quo en zegt als het ware: ‘niets aan te doen’. art-wintertuin-7studioschulteschultz-2016-29-of-34Wijnberg stelt echter dat bijvoorbeeld het journaal eigenlijk gaat over de uitzondering in plaats van de regel. In reactie daarop wil De Correspondent juist het hele plaatje bieden, de narratief, met oog voor de kleine dagelijkse veranderingen. Wanneer je die in de gaten houdt, zul je zien dat er ook veel goede dingen gebeuren. Dit is een positieve boodschap waar Jeroen Olyslaegers graag op inhaakt: verandering is wel mogelijk, hij mag bijvoorbeeld graag geloven in het effect van burgeropstanden. Kortom, zet de werkelijkheid naar je hand, creëer je eigen fictie.

Zware kost, maar met zulke bevlogen sprekers goed te volgen: de grote zaal is een en al oor. Wie toch behoefte heeft aan luchtigheid voor de afwisseling gaat kijken bij Eerie Wanda, een Nijmeegse band die aan een grote opmars bezig is en door een luisteraar in het publiek omschreven wordt als de perfecte roadtripmuziek. Voor een muzikale noot schakelde Wintertuin ook succesformule Meindert Talma weer in, die in ruim 20 minuten droogkomisch het leven bezingt van Jannus van der Wal, damkampioen gone wild:

Ja, ’t is een spe-ci-aal geval… Jannus van der Wal.

Ook Herman Brusselmans dirigeert de lachspieren zaterdagavond met de bekende schunnigheid en beslommeringen van zijn tante Sonja en nonkel Sylvain, maar zijn naam in de line-up voelt toch als een wat gemakzuchtige keuze. Misschien heeft hij een nieuw boek uit.

Voor publieksparticipatie moet je toch met zwaarder geschut komen en de slotquiz waarin Maxim Hartman en Jeroen Olyslaegers onder leiding van Jerry Hormone de strijd aangaan, mist zijn doel. Nogmaals platte anekdotes die de boventoon voeren, maar Hartman krijgt het publiek niet oprecht aan het lachen en de intermezzo’s van Hormone voelen krampachtig en langdradig (‘duurt lang!’ klinkt het uit de zaal’).

art-wintertuin-15studioschulteschultz-2016-19-of-26

De laatste avond van Wintertuin Festival had een waardiger afsluiter verdiend. Het productiehuis had met zo’n vruchtbaar thema en een agentschap vol getalenteerde jonge schrijvers de troef al in handen voor een inspirerende avond. En met een Gin Tonic-bar (ook aanwezig!) ben je verzekerd van tevreden bezoekers, die alweer reikhalzend uitkijken naar de Grote Beloftes, Writers in Residence, discussies en performances van volgend jaar.


Elske Jacobs (1989) is hoofdredacteur van Passionate Platform en projectmedewerker voor Write Now!  Lees meer artikelen van haar hand.

Een gedachte over “Wintertuin Festival 2016

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s