header-winternachten

Stadse letteren

Door: Francine Maessen

Afgelopen weekend vond de 22ste editie van Winternachten festival plaats in Den Haag, met als motto ‘Is this the real life?’ Van donderdag tot en met zondag organiseerde Writers Unlimited allerlei interessante programma’s rond dit thema, en Passionate Platform was erbij op zaterdagavond!

De avond heeft een internationaal karakter door verschillende Engelstalige programmaonderdelen, vaak ondersteund door ondertiteling van voorgelezen literaire fragmenten. ’Nederland op de sofa’ met Tommy Wieringa en Damiaan Denys is één van de weinige volledig Nederlandstalige programma’s. Denys is hoogleraar psychiatrie en zal publiekelijk een analyse doen. Hij begint met een korte uitleg over psychiatrie, en legt uit op welke zaken hij zal letten. Vervolgens geeft Wieringa op zijn eigen unieke, literaire wijze stem aan de psyche van Nederland met al diens maatschappelijke problemen.

Ondertussen is in de foyer ‘Spot on Young Poets’ bezig. Leerlingen van Haagse middelbare scholen presenteren hier hun eigen poëzie na een workshop door het Haagse Dichtersgilde. Bij binnenkomst klinkt een overdonderend geschreeuw over konijnen en wn-haagse-scholieren2eenden, wat gelukkig slechts een warming-up blijkt te zijn. Vervolgens wordt het woord gegeven aan Maarten van der Graaff, die scherp en kritisch is, maar (in tegenstelling tot de presentator) ook goed een connectie met de jongeren lijkt te kunnen leggen. Tijdens ‘The Tale of Two Cities’ in zaal 1 vertellen vier schrijvers over een stad met meerdere gezichten. Ilja Leonard Pfeiffer is begonnen aan een verhaal over Genua en Leiden, maar eigenlijk gaat het meer over de liefde. Ook Corina Duijndam, Piotr Ibrahim Kalwas en Dorit Rabinyan komen hier aan het woord.

Dit programma wordt opgevolgd door nog een onderdeel met een stedelijk thema, ‘My Secret City’. Onder begeleiding van muziek vertellen acht schrijvers over een stad die zij op een nieuwe manier proberen te bekijken. De meeste teksten zijn vol van melancholie en volksverhalen; alleen Hanna Bervoets lijkt deze thema’s te overstijgen met een verhaal over een overleden buurman. Een interessante toevoeging zijn de twee kunstenaars die live tekeningen maken bij de verhalen. Hun voortgang wordt geprojecteerd op een groot beeldscherm en is direct te volgen. Bij de verhalen die niet Nederlands of Engels zijn wordt dat echter problematisch: de bezoeker moet switchten tussen het lezen van de vertaling en het bekijken van de beelden, wat afleidt van de literatuur.

‘Ideology as an Act of Fiction’ is juist weer een volledig Engelstalig programma. Last-minute is presentator Maria Vlaar vervangen door Judith Uyterlinde, waardoor de presentatie niet vlekkeloos verloopt. Uyterlinde maakt weinig connectie met het publiek, maar de schrijvers laten zich hier niet door tegenhouden. Zij hebben interessante werken geschreven (met als persoonlijke favoriet Carolina Trujillo’s De zangbreker), vertellen daar graag over en gaan ook voortvarend met elkaar in gesprek. Echter  hadden ze best wat meer ruimte mogen krijgen: het gesprek wordt soms beperkt door vaste onderdelen die blijkbaar afgestreept moeten worden. Zo heeft iedere auteur een afbeelding in moeten wn-ideology-as-a-fact-of-fiction2sturen die hun ideale wereld zou moeten tonen. Veel schrijvers vonden dit een moeilijke taak, en Colson Whitehead lijkt ook geïrriteerd als de presentator doorvraagt op zijn
afbeelding van vier eenhoorns in maanlicht, een keuze die duidelijk ironisch bedoeld is. Alle vier de auteurs hebben enorm interessante werken geschreven en juist daar wil het publiek meer over horen. Je kunt je afvragen of de nadruk niet duidelijker daar had moeten liggen. Na afloop is er desondanks een ware stormloop op Whitehead’s boek The Underground Railway en heeft hij een hoop te signeren.

Het laatste inhoudelijke programmaonderdeel (de afterparty niet meegeteld) is ‘IS: Het Weerwoord’. Auteurs als Arnon Grunberg en Frank Westerman analyseren de (beeld)taal van IS. Zoals zoveel van de programmaonderdelen deze avond ligt de focus eigenlijk meer op maatschappijkritiek dan op de literatuur. De schrijver is voornamelijk een denker, zo laten Grunberg en Westerman zien, een filosoof die zijn ideeën over samenleving toevallig heel mooi op papier weet te zetten. Voor het resultaat van deze inspanningen, het tastbare boek in al zijn verschijningsvormen, lijkt vanavond slechts een geringe rol te zijn weggelegd.wn-is-het-weerwoord6Toch laat het publiek niet tegenhouden door de sterke nadruk op de maatschappijkritische functie van literatuur. De ruime zalen waren overvol en soms zelfs niet meer toegankelijk.

Gelukkig is er altijd ruimte in de foyer bij het poëzieprogramma met scholieren, dat geenszins opvulling is van ruimte maar prachtig is vormgegeven, met muzikale begeleiding en ruimte voor de eigen presentatie van de jongeren. Ook was het niveau hier erg hoog. Wie weet, misschien staan ze over enkele jaren zelf in de zalen.


Francine Maessen (1993) studeert Film- en literatuurwetenschap aan de universiteit van Leiden en woont in Oegstgeest. Ze heeft een voorkeur voor oude boeken, bijzondere uitgaven en klassieke literatuur. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s