Pretentie met potentie

Door: Francine Maessen

In zijn debuutroman Smeltende vrouw laat Sander Kok twee buren zoeken naar geluk. Het echtpaar Reukens streeft naar een gewicht van 250 kilo voor Neeltje, de vrouw. De familie Andriessen heeft drie keer de loterij gewonnen. Toch lijkt het echte geluk nog net buiten handbereik.

Alhoewel in de familie Reukens iedereen al redelijk gelukkig lijkt, mist men blijkbaar toch wat. Neeltje geniet ervan verwend en gevoerd te worden door haar man, maar droomt ook van een aangepaste rolstoel zodat ze weer naar buiten kan. Haar man is dol op haar, maar gefrustreerd op zijn werk. Als hij plotseling wordt opgebeld met een abstract en nogal unheimisch aanbod van geluk, claimt hij dat eerst niet nodig te hebben, maar uiteindelijk grijpt hij deze kans toch met beide handen aan.

Bij de buren heeft drievoudig loterijwinnaar Leo besloten dat hij een boek wil schrijven. Hiervoor wil hij een eigen appartement om in te werken, van top tot teen geïsoleerd door kurk om de buitenwereld niet binnen te laten. Zijn vrouw Bella probeert hem te remmen, maar slaagt daar slecht in.

De eerste helft van het verhaal draait volledig om de familie Reukens. Hun situatie lijkt misschien grotesk (Neeltje weegt al 240 kilo), maar ze lijken wel écht van elkaar te houden, al snappen ze hun eigen beweegredenen hiertoe misschien niet altijd. Het huwelijk van Leo en Bella Andriessen voldoet meer aan de sociale normen, maar bevat ook veel meer conflict en ongeluk. Waar de heer Reukens er zelfs moeite mee heeft aan zichzelf toe te geven dat hij Neeltje liever minder mobiel heeft, loopt Leo moeiteloos over Bella heen. Zijn egocentrisme is bijna hilarisch als het niet zo schrijnend was opgeschreven. Langzaam begint Bella te begrijpen dat zij net zo zeer een enabler is voor het narcisme van haar man als buurman Reukens dat is voor de obese Neeltje, maar hiermee stoppen is nog een brug te ver.

De heer Reukens is docent filosofie op een school voor hoogbegaafden en Leo’s boek moet een filosofisch werk gaan worden, dus beide personages lenen zich voor grote ideeën. Gelukkig wordt hun pretentie prachtig gepareerd. Zo ziet Reukens zichzelf als een groot denker maar blijkt zijn geluk verder te vinden te zijn in basale zaken als het vinden van wat geld of een egostrelende promotie, en probeert Leo uit alle macht maar tevergeefs een publiek te vinden voor zijn ingevingen. Zo probeert hij de 18e-eeuwse traditie van literaire salons nieuw leven in te blazen. Meermaals benadrukt hij dat Bella als gastvrouw hier de hoofdrol in hoort te spelen, maar als puntje bij paaltje komt voert hij de hele avond het hoogste woord. Na afloop zegt hij haar:

Ik geloof wel dat ik interessante dingen heb gezegd. Meer dan de anderen. Niet dat het een wedstrijd is. Maar meer dan de anderen.

Uit alle macht is hij op zoek naar een manier om zijn status te bevestigen, iets wat hij met een lading geld alleen niet blijkt te kunnen bereiken:

Ja, ik heb ideeën. Je moet er niet zo minnetjes over doen. Je weet best dat ik ideeën heb. Ik ben erudiet. Ik ben erudiet en ik heb ideeën. Veel meer heb je niet nodig om een goed boek te schrijven.

Opvallend dat hij desalniettemin zijn bizarre droomappartement meent nodig te hebben om deze droom te verwezenlijken.

Ondanks de soms ingewikkelde theorieën weet Kok de stijl luchtig te houden, met name door de filosofische thematiek op een prettig tempo af te wisselen met vlotte dialogen. Hetomslag-smeltende-vrouw boek leest hierdoor als een trein, terwijl het een gebalanceerd zwaartepunt behoud. Toch zouden we meer nadruk op de (filosofische) thematiek in een komende roman ook van harte toejuichen!

 

Sander Kok – Smeltende vrouw
Uitgeverij Prometheus
ISBN 9789044631593, € 19,99


Francine Maessen (1993) studeert Film- en literatuurwetenschap aan de universiteit van Leiden en woont in Oegstgeest. Ze heeft een voorkeur voor oude boeken, bijzondere uitgaven en klassieke literatuur. Lees meer artikelen van haar hand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s